શ્રી નરેન્દ્ર દામોદરદાસ મોદી

              શ્રી નરેન્દ્ર દામોદરદાસ મોદી (જન્મ: ૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૫૦) ભારતના વડાપ્રધાન છે. તેઓ ગુજરાત રાજ્યના મુખ્ય મંત્રી પણ રહી ચૂક્યા છે અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)ના નેતા છે.

               નરેન્દ્ર દામોદરદાસ મોદીનો જન્મ એક મધ્યમ વર્ગના હિન્દુ કુટુંબમાં અમદાવાદથી ૧૧૨ કીમી અને મહેસાણાથી ૩૪ કીમી દૂર વડનગર ખાતે થયો હતો. તે દામોદરદાસ મૂલચંદ મોદી અને તેમના પત્ની હીરાબેન મોદીના છ સંતાન પૈકી ત્રીજુ સંતાન છે. તેમનું હુલામણું નામ એન.ડી. હતું. તે નાનપણથી જ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના સભ્ય હતા. તેઓ ધાર્મિક હતા અને મહાદેવના મંદિરે જતા હતા. તેઓએ ૧૭ વર્ષની વયે ગૃહ ત્યાગ કર્યો હતો. તે હિમાલયમાં તેમજ રામકૃષ્ણ પરમહંસના બેલુર મઠમાં પણ રહી ચૂક્યા છે. ઈંદિરા ગાંધીએ લાદેલી કટોકટી વખતે તેઓ ભૂગર્ભમાં જતા રહ્યા હતા. આ કટોકટી વખતે જ તેમણે 'સંઘર્ષમાં ગુજરાત' નામનું પુસ્તક લખ્યું હતું. તેમને કિશોરાવસ્થાથી રાજકારણમાં રસ હતો. તેમણે ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી રાજકીય વિજ્ઞાનમાં અનુસ્નાતકની પદવી પ્રાપ્ત કરી છે. ૧૯૯૮માં ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)ના નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણીએ ગુજરાત અને હિમાચલ પ્રદેશની ચૂંટણીમાં પ્રચાર માટે તેમની પસંદગી કરી હતી. ઇ.સ. ૨૦૦૧ના વર્ષમાં પૂર્વ મુખ્યમંત્રી કેશુભાઈ પટેલે રાજીનામું આપ્યા બાદ તેઓ ૭ ઓક્ટોબર ૨૦૦૧ના દિવસે મુખ્યમંત્રી બન્યા હતા. વર્ષ ૨૦૧૨ની ચૂંટણીમાં જંગી બહુમતીથી જીત્યા બાદ તેઓ ગુજરાત રાજ્યના સતત ચોથી વખત ચૂંટાઈ આવેલા એક માત્ર મુખ્યમંત્રી છે. 

          તેઓ ગુજરાતના સૌથી લાંબો કાર્યકાળ ધરાવતા મુખ્યમંત્રી છે.

*અંગત જીવન* 

             નરેન્દ્ર મોદીનો જન્મ વડનગરનાં એક મધ્યમ વર્ગના હિન્દુ પરિવારમાં થયો હતો જે તે સમયે ભારતનાં મુંબઇ રાજ્યમાં આવતું હતુ. ૧૯૬૭માં તેમણે ગુજરાતમાં રેલ પ્રભાવિત લોકોની સેવા કરી હતી. યુવાન વયે જ તેઓ અખિલ ભારતીય વિધાર્થી પરિષદ સાથે જોડાઈ ગયા હતા.યુવાનાવસ્થામાં તેઓ અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદ સંસ્થામાં એક વિદ્યાર્થી તરીકે જોડાયા અને ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી નવનિર્માણ આંદોલનમાં સક્રિય ભાગ ભજવ્યો હતો. અખિલ ભારતીય વિદ્યાર્થી પરિષદમાં સંપૂર્ણ સમયના કાર્યકર તરીકે જોડાયા પછી તેમને ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)ના પ્રતિનિધિ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા.તેઓ કિશોરાવસ્થામાં તેમના ભાઈ સાથે ચાની લારી ચલાવતા હતા. તેમણે ભારતમાં સામાજીક અને સાંસ્કૃતિક વિકાસના કાર્ય સાથે સંકળાયેલી સંસ્થા 'રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ' સાથે જોડાઈને પણ કાર્ય કર્યું છે.

            નરેન્દ્ર મોદીએ શાળાકીય અભ્યાસ વડનગરમાં પૂર્ણ કરેલો છે. તેઓ ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી રાજયશાસ્ત્ર વિષય સાથે અનુસ્નાતક થયા હતા. તે એક સારા લેખક તરીકે પણ જાણીતા છે, તેમના લખાયેલા ઘણા પુસ્તકો પ્રસિદ્ધ પણ થયા છે.

*પ્રારંભિક પ્રવૃત્તિઓ અને રાજકારણ :* 

આર.એસ.એસ. સાથેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન, મોદીએ ૧૯૭૪ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલન અને ૧૯ મહિનાની (જૂન ૧૯૭૫ થી જાન્યુઆરી ૧૯૭૭) લાંબી 'કટોકટી' સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ અને કપરા પ્રસંગો પર ભૂમિકા ભજવી હતી. મોદી તેમના યુનિવર્સિટીના વર્ષ દરમ્યાન આરએસએસના એક પ્રચારક તરીકે હતા.

          તેમણે ૧૯૮૭માં ભાજપમાં જોડાયા અને તેના દ્વારા રાજકારણના મુખ્ય પ્રવાહમાં દાખલ થયા. માત્ર એક વર્ષમાં તેમની ગુજરાત એકમના જનરલ સેક્રેટરી સ્તર પર તેમની વરણી કરવામાં આવી હતી. 

          ત્યારબાદ પક્ષે રાજકીય કક્ષાએ ગતિ મેળવવાની શરૂ થઇ અને એપ્રિલ ૧૯૯૦ ના કેન્દ્રમાં સંયુક્ત સરકારની રચના કરી હતી. આ ભાગીદારી થોડા મહિના સુધી નિમિત્ત હતી, પરંતુ ભાજપ ગુજરાત માં બે તૃતીયાંશ બહુમતી સાથે ૧૯૯૫ માં સત્તા પર આવી હતી.આ સમયગાળામાં મોદીએ "સોમનાથ થી અયોધ્યાની રથયાત્રા" (એક રૂપાંતરિત ટોયોટા વાન પર ભારત દ્વારા રાજકીય રેલીમાં) અને "કન્યાકુમારી થી કાશ્મીર" (ભારતના દક્ષિણનો ભાગ)ની કુચ જેવા નિર્ણાયક રાષ્ટ્રીય પ્રસંગોની જવાબદારી ઉપાડી હતી.

         શંકરસિંહ વાઘેલાની ભાજપમાંથી બાદબાકી થયા બાદ કેશુભાઈ પટેલ ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે નિયુકત થયા અને નરેન્દ્ર મોદીએ પક્ષ જનરલ સેક્રેટરી તરીકે દિલ્હી મોકલવામાં આવ્યા હતા.

*રાજકીય કારકિર્દી*  *:* 

              દેશના વડાપ્રધાન તરીકે ઉભરી રહેલા નરેન્‍દ્ર મોદી ઘણા વર્ષો સુધી રાષ્‍ટ્રીય સ્‍વયંસેવક સંઘના પ્રચારક રહ્યા હતા. તેમણે ગુજરાત યુનિર્વસિટીમાંથી રાજકીય શાખાની માસ્‍ટર ડિગ્રી મેળવી હતી. ત્‍યારબાદ તેમણે રાજનીતિમાં ઝંપલાવ્‍યું હતુ.

૧૯૯૪માં ગુજરાત વિધાનસભામાં ભાજપની જીતમાં મોદીની રણનીતિ સફળ રહી.

૧૯૯૪માં મોદીને પક્ષના રાષ્‍ટ્રીય સચિવ બનાવાયા.

૧૯૯૮માં પક્ષના મહાસચિવ બનાવાયા.

         વર્ષ ૨૦૦૨માં વિધાનસભાની ૧૮૨ સીટોમાંથી ૧૨૭ સીટો મેળવીને ભાજપને જંગી બહુમતિથી વિજય અપાવ્‍યો. ૨૦૦૭માં બીજી વખત જંગી બહુમતિ મેળવીને મુખ્‍યમંત્રી તરીકે નિયુક્‍ત થયા હતા.

૨૦૧૧ના અંતમાં અને ૨૦૧૨માં સદ્‌ભાવના મિશન જેવા અભિયાનો હાથ ધરીને ઉપવાસ કર્યા હતા જેની દેશભરમાં નોંધ લેવાઈ હતી.

વર્ષ ૨૦૧૨માં ગુજરાતમાં મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ ત્રીજી વખત વિધાનસભાની ચૂંટણી જીતીને સતત ત્રીજી વખત મુખ્‍યમંત્રી તરીકે નિયુક્‍ત થયા છે.

માર્ચ ૨૦૧૩માં ભાજપના સંસદીય બોર્ડના મુખ્‍ય સભ્‍ય તરીકે નિમણૂંક કરાઈ હતી.

જૂન ૨૦૧૩માં ગોવામાં ભાજપના ચૂંટણી પ્રચાર સમિતિના અધ્‍યક્ષ પદે નિયુક્‍ત કરાયા હતા.

*ગુજરાતનો વિકાસ :* 

              મોદીએ જ્યારે ગુજરાતની સત્તા સંભાળી સરકારનું વહીવટી ખાતું ફરી સંગઠિત કર્યું અને મોટા પાયે ખર્ચ પર કાપ મુક્યો. જેના કારણે મોદી શાસનના પ્રથમ તબક્કામાં ગુજરાતની આર્થિક વૃદ્ધિમાં ૧૦ ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો. આ વધારો ભારતના અન્ય કોઈ પણ રાજ્ય કરતા વધારે હતો.

          મુખ્યમંત્રી તરીકે, મોદીએ ગુજરાતનો વિકાસ વિવિધ યોજનાઓ દ્વારા અમલમાં મૂક્યો છે. આમાં પંચામૃત યોજનાનો સમાવેશ થાય છે, રાજ્યના સંકલિત વિકાસ માટે પાંચ -પાંખિયાવાળી વ્યૂહરચના, "સુજલામ-સુફલામ", જળ સંરક્ષણ અને તેના ઉચિત વપરાશ તરફી એક નવીન પગલામાં ગુજરાતમાં જળ સંસાધનોની એક ગ્રીડ રચવાની યોજના છે.

√ કૃષિ મહોત્સવ – જમીન માટેની કૃષિ વિષયક સંશોધન પ્રયોગશાળા

√ ચિરંજીવી યોજના – શિશુ મૃત્યુ દર ઘટાડવા માટે

√ માતૃ વંદના – પ્રજનન અને બાળ આરોગ્ય કાર્યક્રમ અંતર્ગત પ્રતિબંધક અને ઉપચારાત્મક સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવે છે

√ બેટી બચાવો – લૈંગિક ગુણોત્તર સુધારવા માટે શિશુ બાળકીઓને રક્ષણ આપવાની ઝુંબેશ

√ જ્યોતિગ્રામ યોજના – પ્રત્યેક √ ગામના વિદ્યુતિકરણ માટે

કર્મયોગી અભિયાન – સરકારી કર્મચારીઓને શિક્ષિત અને તાલીમ આપવા માટે

√ કન્યા કેળવણી યોજના – કન્યાઓના શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે

√ બાળભોગ યોજના – વિદ્યાર્થીઓ માટેની મધ્યાહ્ન ભોજન માટે

*૨૦૦૯ની ચુંટણી :* 

મોદીએ ૨૦૦૯ની લોકસભાની ચુંટણીના પ્રચારમાં ભાગ ભજવ્યો હતો. ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૧૩ના રોજ મોદીની વરણી ભાજપની સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેનારી મંડળી એટલે કે ભાજપ સંસદીય બોર્ડમાં કરવામાં આવી હતી. ૯ જૂન ૨૦૧૪ના દિવસે તેમને ભાજપની રાષ્ટ્રીય સ્તરની કારોબારી સમિતિની બેઠકમાં ૨૦૧૪ની લોકસભાની ચુંટણીમાં ભાજપની કેન્દ્રીય ચુંટણી પ્રચાર સમિતિના અધ્યક્ષ નિમવામાં આવ્યા હતા.

*૨૦૧૪ની લોકસભાની ચૂંટણી :* 

નરેન્દ્ર મોદી ૨૦૧૪માં લોકસભાની બે બેઠક પરથી ચુંટણી લડ્યા : વારાણસી અને વડોદરા. તેમને ધાર્મિક નેતા બાબા રામદેવ અને મોરારીબાપુનું પણ સમર્થન સાંપડ્યું હતું.

       મોદી જે બે બેઠકો પરથી ચૂંટણી લડ્યા તે બન્ને સીટ પરથી જીત્યા. જો કે એક વ્યક્તિ બે સંસદિય ક્ષેત્રોનું પ્રતિનિધિત્વ ન કરી શકે તે કારણે તેમણે ૨૯ મે ૨૦૧૪ના દિવસે વડોદરાની બેઠક પરથી રાજીનામું આપ્યું અને વારાણસી મતક્ષેત્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાનો નિર્ણય લીધો. ચુંટણીમાં તેમણે ભાજપના વડપણ હેઠળ સ્થપાયેલા એન.ડી.એ. સંગઠનને જવલંત વિજય અપાવ્યો. નરેન્દ્ર મોદી, તેમની પાર્ટીના સફળ વિજય બાદ સર્વાનુમતે ભાજપના સંસદીય પક્ષના નેતા તરીકે ચુંટાઈ આવ્યા હતા અને છેવટે રાષ્ટ્રપતિએ તેમને શપથ લેવડાવી વડાપ્રધાન પદે નિમ્યા.

*૨૦૧૯ની ચૂંટણી :* 

         ૧૩ ઑક્ટોબર ૨૦૧૮ના રોજ ભાજપે મોદીને પક્ષના ૨૦૧૯ની લોકસભા ચૂંટણીમાં વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવાર જાહેર કર્યા હતા. પક્ષ માટે મુખ્ય પ્રચારકર્તા અમિત શાહ હતા.

        નરેન્દ્ર મોદીએ વારાણસીમાંથી ચૂંટણી લડી હતી. એન.ડી.એ. વડે લોકસભામાં ૩૫૩ બેઠકો અને ભાજપ દ્વારા ૩૦૩ બેઠકો મેળવાઇ હતી અને મોદીને બીજી વખત વડા પ્રધાન તરીકે જાહેર કરાયા હતા.

*વડાપ્રધાન :* 

નરેન્દ્ર મોદીએ રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે ૨૬ મે ૨૦૧૪ના રોજ વડાપ્રધાન પદના શપથ લીધા. તેઓ ભારતના સૌથી પહેલા એવા વડાપ્રધાન છે જે આઝાદી પછી જન્મ્યા છે. ઇતિહાસમાં પહેલી વખત મોદીએ તેમના શપથગ્રહણ સમારોહમાં ઉપસ્થિત રહેવા માટે સાર્કના બધા જ વડાઓને આમંત્રણ આપ્યું હતું.

*નીતિઓ* 

 *આર્થિક નીતિ* 

તેમણે ૧૦૦૦ અને ૫૦૦ની ચલણી નોટો 8 નવેમ્બર ૨૦૧૬ના રોજ ભ્રષ્ટાચાર, કાળાં નાણાં અને નકલી ચલણી નોટો અને ત્રાસવાદને નાથવા માટે પાછી ખેંચી લેવાની જાહેરાત કરી હતી.

 *બંધારણીય નીતિ :* 

તેમણે બંધારણના અનુચ્છેદ ૩૭૦ની કલમ એક હેઠળ મળેલી સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો અને ૧૯૫૪થી જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ રાજ્યનો દરજ્જો આપતા અનુચ્છેદને નાબૂદ કર્યો હતો. જેથી હવે બંધારણ (તથા તેમાં ભવિષ્યમાં થનારા દરેક સુધારા) જમ્મુ-કાશ્મીર ઉપર લાગુ થશે. વર્ષ ૨૦૧૪ તથા વર્ષ ૨૦૧૯ની લોકસભા ચૂંટણી દરમિયાન ભાજપે તેના ઢંઢેરામાં અનુચ્છેદ ૩૭૦ને નાબુદ કરવાની નેમ વ્યક્ત કરી હતી.

*પુરસ્કારો અને ઓળખ :* 

√ ૩૦ જાન્યુઆરી ૨૦૦૬ – "ઇન્ડિયા ટુડે" દ્વારા રાષ્ટ્ર ભરમાં હાથ ધરવામાં આવેલી મોજણીમાં, નરેન્દ્ર મોદીને દેશના શ્રેષ્ઠ મુખ્યમંત્રી તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યાં.

√ ૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૭ – ઇન્ડિયા ટુડે -ઓઆરજી માર્ગ દ્વારા રાષ્ટ્રભરમાં હાથ ધરવામાં આવેલી મોજણીમાં ત્રીજી વખત શ્રેષ્ઠ મુખ્યમંત્રી તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યાં, જે કોઈપણ મુખ્યમંત્રી માટે ૫-વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન એક અનન્ય ઉપલબ્ધિ છે.

√ ૨૫ ઑગસ્ટ ૨૦૦૯– FDI magazine દ્વારા વર્ષ ૨૦૦૯ માટેના એફડીઆઇ વ્યક્તિત્વના એશિયાઈ વિજેતા તરીકે પસંદગી પામ્યા.

√ પૂના ગુજરાતી બંધુ સમાજ દ્વારા ગુજરાત રત્ન

√ કમ્પ્યુટર સોસાયટી ઑફ ઇન્ડીયા દ્વારા ઇ-રત્ન 

√ શ્રેષ્ઠ મુખ્યમંત્રી-ઇન્ડીયા ટુડે મેગેઝીન દ્વારા

Read More

Important:-For better result always use google cromeNote:-Please Always Check and Conform Above Details with The Official Website and Advertisement / Notification.

 શ્રી રામ

           ભારતીય લોકોની જીવનશૈલી, સમાજ જીવન અને કુટુંબસંસ્થા પર રામાયણનો બહુ મોટો પ્રભાવ છે. દરેક પતિ-પત્નીને રામ-સીતા સાથે, પુત્રને રામ સાથે, ભાઈને લક્ષ્મણ કે ભરત સાથે અને મિત્રને સુગ્રીવ સાથે સરખાવવામાં આવે છે. રામને આદર્શ રાજા માનવામાં આવે છે. રામાયણનું દરેક પાત્ર સમાજ માટે આદર્શપાત્ર બની રહે છે. રામાયણ પરથી વર્ષ ૧૯૮૭-૮૮ દરમિયાન ટીવી સિરિયલ પણ બનેલી જે ખૂબ જ પ્રચલિત બની છે.

       રામાયણ ત્રેતાયુગમાં જન્મેલા ભગવાન શ્રી રામની જીવન કથા છે. રામાયણમાં વર્ણવેલું રામ-રાજ્ય આદર્શ રાજ્ય ગણાય છે. ઉત્તર ભારતમાં અયોધ્યાના રાજા દશરથના ચાર પુત્રોમાં રામ સૌથી મોટા પુત્ર છે. આ જ સમય ગાળામાં લંકામાં રાજા રાવણનું રાજ્ય હતુ. રામાયણમાં રાવણને એક અત્યાચારી રાજા તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યો છે.

          રામ હિંદુ ધર્મના દેવતા છે. તે વિષ્ણુનો સાતમો અવતાર છે. અયોધ્યામાં કૌશલ્યા અને દશરથને ત્યાં શ્રી રામનો જન્મ થયો હતો.  લક્ષ્મણ, ભરત અને શત્રુઘ્ન તેમના ભાઈઓ હતા. ભગવાન શ્રી રામે સીતાજી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. ભગવાન શ્રી રામ પ્રાચીન ગ્રંથોમાં મુખ્યત્ત્વે લોકરક્ષક અને મર્યાદાપુરુષોત્તમ તરીકે વર્ણવાયેલા છે.

        સીતાજી ભગવાન રામના પત્ની તથા લક્ષ્મીનો અવતાર મનાય છે. જનક નંદિની માતા જાનકી તો ભારતીય સતીત્ત્વ કે નારીતાનું પ્રેરક અને જીવંત પ્રતીક છે.   મિથિલાના રાજા જનક દ્વારા હળથી ધરતી ખેડતાં એમાંથી મળેલ કન્યાનું નામ ‘સીતા’ રખાયું. જનકની પુત્રી હોઈ તે ‘જાનકી’ કહેવાઈ.

      દશરથ એ અયોધ્યાના રાજા અને ભગવાન શ્રી રામના પિતા હતાં.   દશરથ અજ અને ઈન્દુમતીનાં પુત્ર હતા. દશરથને કૌશલ્યા, કૈકેયી અને સુમિત્રા નામે ત્રણ રાણીઓ હતી તેમજ રામ, લક્ષ્મણ, ભરત, શત્રુઘ્ન નામે ચાર પુત્રો હતા. કૌશલ્યા એ ભગવાન શ્રી રામના માતા અને રાજા દશરથનાં ધર્મપત્ની હતાં

     હનુમાન એ હિંદુ દેવતા અને શ્રી રામના પરમ ભક્ત અને સાથી છે. તેઓ બ્રહ્મચારી અને ચિરંજીવી તરીકે વર્ણવાયા છે. તેઓ બળ,બુદ્ધિ, વિદ્યા અને ભક્તિ ના દેવતા મનાય છે. રામાયણ સહિત અન્ય ગ્રંથો જેવા કે મહાભારત અને વિવિધ પુરાણોમાં તેમનું વર્ણન થયું છે. તેઓ અંજની અને કેસરીના પુત્ર તેમજ વાયુદેવના પુત્ર છે. તેમનો જન્‍મ ચૈત્રી પૂનમને દિવસે થયો હતો, જેની હનુમાન જન્મોત્સવ તરીકે ઉજવણી થાય છે.

      રાવણ લંકાનો રાજા હતો. રાવણના પિતાનું નામ વિશ્રવા અને માતાનું નામ કૈકસી હતું. રાવણના ભાઈઓ કુંભકર્ણ અને વિભીષણ હતા. રાવણની બહેનનું નામ શૂર્પણખા હતું. રાવણે મંદોદરી સાથે વિવાહ કર્યા હતા. 

       પક્ષી ગીધરાજ જટાયુ, રાજા દશરથ (રામના પિતા)નો જૂનો મિત્ર છે. જટાયુ જ્યારે રાવણ સીતાનું અપહરણ કરીને લંકા લઇ જતો હોય છે ત્યારે સીતાને બચાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે. જટાયુ બહાદુરીથી લડે છે પણ જટાયુ વૃદ્ધ હોવાથી રાવણ સામે ઘાયલ થાય છે. રામ અને લક્ષ્મણ સીતાને શોધવા જતી વખતે મૃત્યુ શૈયા પર પડેલા જટાયુને મળે છે અને  રાવણ કઇ દિશામાં ગયો તેનું માર્ગદર્શન મેળવે છે. જ્યારે જટાયુ ઘાયલ થઇને જમીન પર પડ્યો હોય છે અને ભગવાન રામ ત્યાં આવે છે, રામ તેને મોક્ષ આપે છે. જટાયુના  ભાઇનું નામ સંપાતિ છે.

       શૂર્પણખા એ લંકાના રાજા રાવણની બહેન છે. વિભીષણ  લંકાના રાજા રાવણનો ભાઇ હતો.  વિભીષણ લંકા છોડીને રામની સેનામાં ભળી ગયો હતો. રાવણના વધ પછી રામે વિભીષણને લંકાનો રાજા બનાવ્યો હતો.

રામ નવમીનો તહેવાર ભારતમાં ચૈત્ર સુદ નોમ(નવમી)ના દિવસે શ્રદ્ધા અને આસ્થા સાથે ઉજવાય છે. ભારતીય ઉપખંડના મહત્ત્વના એવા હિંદુ ધર્મના શાસ્ત્રોમાં વર્ણવ્યા અનુસાર જયારે સમાજમાં સત્‍ય ઉપર અસત્‍ય, પ્રમાણિકતા ઉપર અપ્રમાણિકતા, સદાચાર ઉપર દુરાચાર અને ઋષિ સંસ્‍કૃતિ ઉપર દૈત્‍ય શક્તિઓ હાવી થવા લાગી ત્‍યારે ભગવાન શ્રી રામે તેમનો નાશ કરવા માટે જન્‍મ લીધો. તે  તિથિ હતી ચૈત્ર સુદ નોમ (નવમી). ભગવાન શ્રી રામના આ જન્‍મ દિવસને ઉત્તરથી દક્ષિ‍ણ અને પૂર્વથી પશ્ચિમ સુધી બધા રામનવમી તરીકે ધામધૂમથી ઉજવે છે.

           ભગવાન શ્રી રામે પિતા, માતા, ગુરુ, પત્ની, નાના ભાઈઓ પ્રત્‍યેની ફરજો ઉપરાંત કુટુંબ તેમજ સમાજ પ્રત્‍યેની ફરજો નિષ્‍ઠાપૂર્વક બજાવવા સાથે એક મર્યાદા પુરુષોત્તમ તરીકેનું જીવન વ્‍યતિત કર્યુ હતું. ભગવાન શ્રી રામે આદર્શ રામરાજ્યની સ્થાપના કરી હતી, જે આજે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. રામ નવમી હિંદુ ધર્મનો ધાર્મિક તહેવાર છે, જે ભગવાન શ્રી રામનો જન્મદિન છે. વિષ્ણુના સાતમા અવતાર તરીકે, તે હિંદુ ધર્મનો મહત્ત્વનો તહેવાર છે. 

            રામનવમીના દિવસે   લોકો રામમંદિરોમાં પૂજન-અર્ચન, દર્શનાર્થે જાય છે અથવા ઘરમાં પૂજા-અર્ચના  કરે છે. રામની બાલમૂર્તિની સેવા-પૂજા તથા પારણાનાં દર્શન પણ કરાય છે. ઘણાં લોકો રામ નવમીના દિવસે વ્રત-ઉપવાસ પણ કરે છે. આ દિવસે અયોધ્યા, સીતામઢી (બિહાર) તથા રામેશ્વરમ (તામિલ નાડુ) તથા અન્ય નાના-મોટા નગરોમાં શોભાયાત્રાનું પણ આયોજન કરાય છે. અયોધ્યામાં લોકો સરયુ નદીમાં સ્નાન કરી રામમંદિરમાં દર્શનાર્થે જાય છે.

રામ અયોધ્યાનાં રાજા દશરથ અને તેમની પટરાણી કૌશલ્યાનાં પુત્ર તરીકે જન્મ્યા હતાં. લોકો તેમને રામચંદ્ર, દશરથ નંદન, કૌશલ્યા નંદન, વગેરે નામોથી પણ ઓળખે છે. તેમને વિષ્ણુનાં અવતાર માનવામાં આવે છે. વિષ્ણુનાં અવતારોમાં ભગવાન કૃષ્ણની પૂર્ણ પુરૂષોત્તમ અને રામની મર્યાદા પુરૂષોત્તમ તરીકે ગણતરી થાય છે. રાજા દશરથની અન્ય બે રાણીઓ, સુમિત્રા અને કૈકેયીનાં પુત્રો લક્ષ્મણ, ભરત અને શત્રુઘ્ન રામનાં અન્ય ભાઈઓ હતાં. ભગવાન રામનાં લગ્ન વિદેહનાં રાજા જનકની પુત્રી સીતા સાથે થયાં હતાં. તેમને બે પુત્રો લવ અને કુશ હતાં. 

રામનાં નાનપણ ની અનેક લીલાઓ રામાયણમાં વર્ણવાઇ છે. સાવકી માતા કૈકેયીએ દાસી મંથરાની કાન ભંભેરણીથી ઉશ્કેરાઇને રાજા દશરથ પાસેથી રામનો વનવાસ અને પોતાનાં પુત્ર ભરતનો રાજ્યાભિષેક માંગ્યો હતો, જેનો આઘાત સહન ન થવાથી રાજા દશરથ મૃત્યુ પામ્યા, રામ ૧૪ વર્ષનાં વનવાસે ગયા, જ્યાં માતા સીતા એક આદર્શ પત્ની તરીકે તેમની સાથે ગયા તથા રામના ભાઈ લક્ષ્મણ પણ તેમની અને પોતાની માતા સમાન ભાભી સીતાની સેવા અર્થે વનમાં તેમની સાથે ગયા. અશોક

વનવાસ દરમ્યાન, લંકા પતિ રાવણ સીતાનું અપહરણ કરી ગયો અને તેમને જ્યાં નિકળ્યા, રસ્તામાં સીતાને શોધવા વાટિકામાં રાખ્યા. રામ તેમને જટાયુ, હનુમાન, સુગ્રીવ વગેરે એ મદદ કરી, અંતે રામે રાવણનો વધ કરીને, સીતાને પાછા મેળવ્યાં. આ બધી કથા વિસ્તૃત રૂપે વાલ્મિકી મુનિએ રામાયણમાં વર્ણવી છે. આશરે ૫૦૦ વર્ષ પૂર્વે, ગોસ્વામી તુલસીદાસે હિંદીની એક બોલી ખડી હિંદીમાં રામાયણ લોકો સમજી શકે તેવા સરળ શબ્દોમાં લખ્યું જેને તેમણે રામચરિત માનસ નામ આપ્યું. આ રામચરિત માનસ ઉત્તર ભારતમાં ખુબ પ્રચલિત છે, જેમાં અનેક શસ્ત્રોનાં અભ્યાસીઓનાં મતે થોડી ઘણી કાલ્પનિક વાતો ઉમેરેલી છે, આમ વાલ્મિકિ કૃત રામાયણ અને રામચરિત માનસ હંમેશા એક બીજાની સાથે સરખામણી પામતું રહ્યું છે.

રામાયણ એ ભારતીય સંસ્કૃતિનો ઐતિહાસિક ગ્રંથ છે. વાલ્મિકીએ મૂળ સંસ્કૃતમાં આ ગ્રંથની રચના કરી હતી. 

Read More

Important:-For better result always use google cromeNote:-Please Always Check and Conform Above Details with The Official Website and Advertisement / Notification.

સ્વાતંત્ર્ય દિન ૧૫મી ઑગસ્ટ

 સ્વાતંત્ર્ય દિન (૧૫મી  ઑગસ્ટ)
ભારતનો સ્વતંત્રતા દિવસ

સ્વાતંત્ર્ય દિન (15મી ઑગસ્ટ) 

શિક્ષણકુંજ " દ્વારા આયોજિત રાજ્યકક્ષાની ઑનલાઈન ઈ-સર્ટિફિકેટ ક્વિઝ 

સ્વાતંત્ર્ય દિન વિશે જાણવા માટે   ક્લિક કરો

 ક્વિઝ રમવા માટે  ક્લિક કરો

https://bit.ly/34SoumK

 ક્વિઝનું પ્રમાણપત્ર મેળવવા માટે  ક્લિક કરો

https://bit.ly/3DWeHNW

ભારત દેશના સ્વતંત્રતા દિવસ તરીકે ૧૫મી ઓગસ્ટના દિવસને ઉજવવામાં આવે છે. ઇ.સ. ૧૯૪૭નાં વર્ષમાં આ દિવસે અંગ્રેજોની ગુલામીમાંથી ભારત દેશ આઝાદ થયો હતો, આથી આઝાદીની લડતમાં સફળતા મળી અને સ્વતંત્રતા હાંસલ કરી તેની ખુશીમાં દર વર્ષે સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસને ભારતભરમાં રાષ્ટ્રીય તહેવાર તરીકે જાહેર કરવામાં આવેલો છે. દેશનાં તમામ કાર્યાલયોમાં આ દિવસે જાહેર રજા આપવામાં આવે છે. આખા દેશમાં સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓ (રાજ્ય સરકારો, જિલ્લા, તાલુકા અને ગ્રામ પંચાયતો) દ્વારા ધ્વજ વંદનના કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. મુખ્ય સમારંભ નવી દિલ્હીમાં ઉજવવામાં આવે છે જેમાં ભારતના વડાપ્રધાન લાલ કિલ્લા પરથી તિરંગો ફરકાવે છે અને પ્રજાજોગ સંદેશ આપે છે, જેનું ટેલિવિઝન પર જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવે છે. આ સંદેશામાં તેઓ સરકારની પાછલા વર્ષની સિદ્ધિઓ વર્ણવે છે, મહત્ત્વનાં મુદ્દાઓ જણાવે છે અને વધુ પ્રગતિ તથા વિકાસ માટે દેશને પડકાર કરે છે. વડા પ્રધાન આઝાદીની ચળવળનાં નેતાઓને શહિદોને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાનિઓને યાદ કરે છે. ભારતની સાંસ્કૃતિક વિવિધતાનું પ્રદર્શન, વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે દેશે કરેલી પ્રગતિ વિગેરેની ઝાંખી, ભારતની શસ્ત્ર તાકાતનું નિદર્શન અને દેશના સુરક્ષા દળોની પરેડ આ ઉજવણીનું અભિન્ન અંગ છે.

ઉજવણી

સ્વતંત્રતા દિવસ, સમગ્ર ભારતમાં બધા ભારતીય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મનાવવામાં આવે છે. સ્વતંત્રતા દિવસની પૂર્વસંધ્યાએ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દેશને સંબોધન કરે છે અને સંદેશો આપે છે. તેમજ ૧૫ મી ઓગસ્ટ ના રોજ વડા પ્રધાન દિલ્હીનો લાલ કિલ્લો જે એતિહાસિક સ્થળની બાજુમાં ભારતીય રાષ્ટ્ર ધ્વજ (તિરંગો) ફરકાવે છે. તેઓ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના નેતાઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે . ભારતીય રાષ્ટ્રગાન, " જન ગણ મન " ગવાય છે. ભાષણ પછી ભારતીય સશસ્ત્ર દળ અને અર્ધ સૈન્ય દળોના વિભાગોના માર્ચ પાસ્ટ આવે છે . પરેડ અને તસ્વીરો સ્વતંત્રતા સંગ્રામ અને ભારતની વિવિધ સાંસ્કૃતિક પરંપરાના દ્રશ્યો દર્શાવે છે. આવી જ ઘટનાઓ રાજ્યની રાજધાનીઓમાં થાય છે જ્યાં વ્યક્તિગત રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ રાષ્ટ્રધ્વજ લહેરાવે છે, ત્યારબાદ પરેડ અને અનુક્રમણિકા અનુસાર થાય છે. ૧૯૭૩ સુધી, રાજ્યના રાજ્યપાલે રાજ્યની રાજધાની પર રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવ્યો. ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૪ માં, તમિળનાડુના મુખ્યમંત્રી એમ. કરુણાનિધિએ તત્કાલિન વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધી પાસે આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો કે મુખ્ય પ્રધાનોને સ્વતંત્રતા દિવસ પર રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવાની છૂટ આપવામાં આવે, જે રીતે સ્વતંત્રતા દિવસ પર વડા પ્રધાન રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવે છે. બાદમાં સંબંધિત રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓને ૧૯૭૪ થી સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી પર રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવવાની છૂટ છે. દેશભરની સરકારી અને બિન-સરકારી સંસ્થાઓમાં ધ્વજવંદન સમારોહ અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજાય છે. શાળાઓ અને કોલેજોમાં ધ્વજવંદન સમારોહ અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજવામાં આવે છે. મુખ્ય સરકારી ઇમારતો મોટેભાગે લાઇટના તારથી શણગારવામાં આવે છે. દેશ પ્રત્યેની નિષ્ઠાના પ્રતીક માટે વિવિધ કદના રાષ્ટ્રધ્વજનો વિપુલ પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે.

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ

 આઝાદી કા આ અમૃત મહોત્સવની શરૂઆત

આઝાદીનો આ અમૃત મહોત્સવ 12 માર્ચ 2021ના રોજ શરૂ થયો હતો. 12 માર્ચ 2021 ના ​​રોજ, ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ‘આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ’ની શરૂઆત કરી. આ કાર્યક્રમ અમદાવાદ, ગુજરાતમાં થઈ હતી અને આ તહેવાર એવા શહેરમાંથી શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો જે ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના મુખ્ય કેન્દ્રો હતા.

તેમાં સાબરમતી આશ્રમ, પંજાબમાં જલિયાવાલા બાગ, આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓની સેલ્યુલર જેલ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. વડાપ્રધાને સાબરમતી આશ્રમથી દાંડી કૂચને લીલી ઝંડી બતાવીને ‘આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ’ની શરૂઆત કરી હતી.

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવનો હેતુ :

આઝાદીનો અમૃત મહોત્સવ એ ભારતની આઝાદીની 75મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી માટે ભારત સરકાર દ્વારા આયોજિત જુદાજુદા કાર્યક્રમોનો ક્રમ છે. જે તહેવારને જાહેર ઉત્સવ તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવશે. અને 75 અઠવાડીયા સુધી ઉજવવામાં આવશે.

          આઝાદીનો આ અમૃત મહોત્સવ 15મી ઓગસ્ટ 2023ના રોજ સમાપ્ત થશે.

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવનો અર્થ :

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવનો અર્થ નવા વિચારોનું અમૃત છે. આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ એવો જ એક ઉત્સવ છે જેનો અર્થ સ્વતંત્રતાની ઉર્જાનું અમૃત છે. મતલબ કે ક્રાંતિકારીઓ , સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ, દેશભક્તોની આઝાદીનું એવું અમૃત કે જે આપણને હંમેશા દેશ પ્રત્યે સમર્પિત રહેવાની પ્રેરણા આપે છે . આપણા મનમાં નવા વિચારો, નવા સંકલ્પોની ક્રાંતિ લાવે છે.

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ ઉજવણી.  :

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ એ પ્રગતિશીલ સ્વતંત્ર ભારતના 75 વર્ષની ઉજવણી અને સ્વતંત્રતા સેનાનીઓને યાદ કરવા માટે ભારત સરકારની પહેલ છે . આઝાદીના અમૃત મહોત્સવ દ્વારા , ભારત તેના લોકો , સંસ્કૃતિ અને ગૌરવશાળી ઇતિહાસની સિદ્ધિઓની ઉજવણી કરી રહ્યું છે. આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ એ ભારતની પ્રગતિશીલ સામાજિક , સાંસ્કૃતિક , રાજકીય અને આર્થિક ઓળખનું એક સ્વરૂપ છે.

“ આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ ” ની સત્તાવાર યાત્રા 12 માર્ચ , 2021 ના રોજ સાબરમતી આશ્રમથી શરૂ થઈ હતી , જ્યારે વડા પ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતની આઝાદીના 75 વર્ષની સ્મૃતિમાં 75 અઠવાડિયા લાંબી ઉજવણીને લીલી ઝંડી આપી હતી. આઝાદીનો આ અમૃત ઉત્સવ 15 મી ઓગસ્ટ 2023 સુધી ચાલશે.

મહાત્મા ગાંધીએ 12 માર્ચ 1930 ના રોજ સાબરમતી આશ્રમથી દેશની આત્મનિર્ભરતા અને સ્વાભિમાનની જાગૃતિ માટે દાંડી યાત્રાનો પ્રારંભ કર્યો હતો અને આ દિવસે 2021 માં વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ પ્રતિકાત્મક દાંડી યાત્રા શરૂ કરી હતી જે આપણા આત્મનિર્ભરતા અને સ્વાભિમાનના પુનરુત્થાનનું પ્રતિક છે .

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ ભારતના એ તમામ લોકોને સમર્પિત છે. જેમણે માત્ર ભારતની વિકાસ યાત્રામાં મહત્વની ભૂમિકા જ ભજવી નથી , પરંતુ તેમની અંદર એવી શક્તિ અને ક્ષમતા પણ છે , જે ભારત 2.0 ને સફળ કરવા માટે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની દૂરંદેશી ભાવનાથી પ્રેરિત આત્મનિર્ભર ભારતને સાકાર કરી રહ્યાં છે.

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવના સફળ આયોજન અને અમલીકરણ માટે જનભાગીદારી સાથે દેશભરમાં વિવિધ અભિયાનો યોજવામાં આવી રહ્યા છે. લોકભાગીદારી દ્વારા સ્થાનિક સ્તરે નાના ફેરફારો નોંધપાત્ર રાષ્ટ્રીય લાભાં મદદ કરશે.

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવના સફળ આયોજન અને અમલીકરણ માટે જનભાગીદારી સાથે દેશભરમાં વિવિધ અભિયાનો યોજવામાં આવી રહ્યા છે. લોકભાગીદારી દ્વારા સ્થાનિક સ્તરે નાના ફેરફારો નોંધપાત્ર રાષ્ટ્રીય લાભમાં મદદ કરશે.

સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓની સ્મૃતિમાં ભારત સરકાર દ્વારા દેશભરમાં આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવના નામથી વિવિધ સ્વતંત્રતા કાર્યક્રમોનું પણ આયોજન કરવામાં આવે છે . આ ઈવેન્ટ્સમાં ફોટો એક્ઝિબિશન , મૂવિંગ વાન , વિવિધ સ્પર્ધાઓ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે જે સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના યોગદાનને દર્શાવે છે.

કેટલાક સ્થળોએ આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ ‘ પ્રદર્શનો બે ભાગમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા હતા – મહાત્મા ગાંધીના આગમન પહેલાની આઝાદીની ચળવળ અને ગાંધીજીની આગેવાની હેઠળનો સ્વતંત્રતા સંગ્રામ . ગાંધીજીના આગમન પહેલા , લાલા લાજપત રાય , લોકમાન્ય તિલક અને લાલ – બાલ – પાલ તરીકે જાણીતા બિપિન ચંદ્ર પાલના યોગદાનને ઐતિહાસિક ફોટોગ્રાફ્સ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે .

આ સાથે અન્ય ક્રાંતિકારીઓની ચળવળમાં તેમની ભૂમિકા ખૂબ સારી રીતે દર્શાવવામાં આવી હતી . જેમાં ઝાંસીની રાણી લક્ષ્મીબાઈ , મંગલ પાંડે , રાજા રામમોહન રાય , સ્વામી દયાનંદ , સ્વામી વિવેકાનંદ , ખુદીરામ બોઝ , વીર સાવરકર , કરતાર સિંહજી , ભીખાઇજી કામા અને એની બેસન્ટ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

ફોટો પ્રદર્શન શ્રેણીમાં , 1915 માં દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત પરત ફર્યા પછી ગાંધીજીનો ભારતીય રાજકારણમાં પ્રવેશ અને સ્વતંત્રતા ચળવળની નવી દિશા ખૂબ જ વ્યવસ્થિત રીતે બતાવવામાં આવી હતી.

અસહકાર ચળવળ ( 1921 ) થી દાંડી સત્યાગ્રહ ( 1930 ) થી ચંપારણ સત્યાગ્રહ ( 1917 ) , ખેડા સત્યાગ્રહ ( 1918 ) જલિયાવાલા બાગ હત્યાકાંડ ( 1919 ) સુધી સત્યાગ્રહ દ્વારા લડવામાં આવેલા વિવિધ સ્વતંત્રતા યુદ્ધોને ખૂબ જ સારી રીતે દર્શાવવામાં આવ્યા છે .

આ દરમિયાન ચંદ્રશેખર આઝાદ , ભગત સિંહ , સુખદેવ , રાજગુરુની શહાદતને યાદ કરવામાં આવી હતી . પ્રદર્શનમાં સ્વતંત્રતા ચળવળમાં નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ અને સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની ભૂમિકા વિશેષ સંદર્ભ સાથે દર્શાવવામાં આવી છે તેમજ રાષ્ટ્રીય એકીકરણમાં સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની ભૂમિકા પ્રદર્શનમાં દર્શાવવામાં આવી હતી.

આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ ‘ ઉત્સવ એ છેલ્લા 75 વર્ષમાં ભારતે કરેલી ઝડપી પ્રગતિ અને ઉન્નતીની અનુભૂતિનો તહેવાર છે . આ તહેવાર આપણને આપણી છુપાયેલી શક્તિઓને ફરીથી ઉજાગર કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે અને રાષ્ટ્રોના સમૂહમાં આપણું યોગ્ય સ્થાન પાછું મેળવવા માટે પ્રામાણિક અને ક્રિયાત્મક પગલાં લેવાની પ્રેરણા આપે છે.

ભારતની આઝાદીનો  ઈતિહાસ

● અંગ્રેજોએ ભારતમાં પોતાની પ્રથમ કોઠી સુરતમાં, ઈ. સ. 1613માં સ્થાપી.

● જહાંગીર બાદશાહે અંગ્રેજોને સુરતમાં કોઠી સ્થાપવાની પરવાનગી આપી. 

● પ્લાસીનું યુદ્ધ ઈ. સ. 1757માં થયું હતું.

● પ્લાસીના યુદ્ધ પછી સમગ્ર બંગાળમાં અંગ્રેજોની સત્તા સ્થપાઈ.

● ચતુર્થ મૈસૂર વિગ્રહમાં અંગ્રેજો સામેના યુદ્ધમાં ટીપુ સુલતાન વીરગતિ પામ્યા.

● લોર્ડ કૉર્નવૉલિસે ઈ.સ. 1793માં ભારતમાં કાયમી જમાબંધી દાખલ કરી હતી.

● રૈયતવારી મહેસૂલ પદ્ધતિના પ્રણેતા થૉમસ મૂનરો હતા.

● હોલ્ટ મેકેન્ઝીએ ભારતમાં મહાલવારી પદ્ધતિ દાખલ કરી હતી.

● ઈ. સ.1818 સુધીમાં અંગ્રેજોએ ભારત પર પોતાની સંપૂર્ણ સત્તા સ્થાપી દીધી હતી.

● લોર્ડ વેલેસ્લી સહાયકારી યોજનાનો જનક હતો.

● અંગ્રેજોની વહીવટી વ્યવસ્થા લોકો માટે ત્રાસદાયક હતી.

● અંગ્રેજોની જકાતનીતિથી સમાજનો ખેડૂત વર્ગ બરબાદ થઈ ગયો.

● ઈ. સ. 1857ના સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામની સૌપ્રથમ શરૂઆત ભારતીય સૈનિકોએ કરી હતી. 

● અંગ્રેજ સરકારે સૈનિકો માટે ઍન્ફિલ્ડ રાઇફલ ઉપયોગમાં લેવાનું નક્કી કર્યું.

● સૌપ્રથમ બંગાળ પ્રાંતના સિપાઈઓએ ઍન્ફિલ્ડ રાઈફલના કારતૂસો વાપરવાનો ઈન્કાર કર્યો.

● મંગલ પાંડેએ અંગ્રેજ અધિકારી બમેજર હ્યુસનની હત્યા કરી.  

● મંગલ પાંડે ઈ. સ. 1857ના સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામના પ્રથમ શહીદ બન્યા.

● ઈ. સ. 1857ના સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામની ખરી શરૂઆત 10 મે, 1857ના રોજ થઈ હતી.

● 10 મે, 1857ના રોજ 1857નો સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામ મેરઠમાં શરૂ થયો હતો.

● ગુજરાતમાં 1857ના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનું નેતૃત્વ ગરબડદાસ મુખીએ કર્યું હતું. 

● મહીસાગર જિલ્લાના પાંડરવાડાના આદિવાસીઓએ અંગ્રેજો સામે લડત ચલાવી હતી.

● હિંદી રાષ્ટ્રીય મહાસભાનું પ્રથમ અધિવેશન 28 ડિસેમ્બર, 1885ના રોજ મુંબઈમાં મળ્યું હતું. 72 પ્રતિનિધિઓએ હાજરી આપી હતી.

● હિંદી રાષ્ટ્રીય મહાસભાના પ્રથમ અધિવેશનના પ્રમુખ વ્યોમેશચંદ્ર બેનરજી હતા.

●  લોર્ડ કર્ઝને 'ભાગલા પાડો અને રાજ કરો'ની નીતિ અપનાવી હતી.

● ભારતમાં ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓના પ્રથમ પ્રણેતા વાસુદેવ બળવંત ફડકે હતા.

● ઈ.સ.1900માં વિનાયક સાવરકરે 'મિત્રમેલા' નામની ક્રાંતિકારી સંસ્થા સ્થાપી હતી.

● અશફાક ઉલ્લાખાન અને રામપ્રસાદ બિસ્મિલે હિંદુ-મુસ્લિમ એકતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું હતું.

● ચંદ્રશેખર આઝાદ બાળપણથી જ ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય બન્યા હતા.

● ચંદ્રશેખર આઝાદ અલાહાબાદના આલ્ફ્રેડ બાગમાં અંગ્રેજો સાથેના સંઘર્ષમાં પોતાની પિસ્તોલથી જ શહીદ થયા હતા.

● શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માએ લંડનમાં 'ઈન્ડિયન હોમરૂલ સોસાયટી' સ્થાપી હતી.

● શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માએ લંડનમાં 'ઈન્ડિયન સોશિયોલૉજિસ્ટ' સામયિક શરૂ કર્યું હતું.

● મદનલાલ ઢીંગરાએ અંગ્રેજ અધિકારી વિલિયમ વાયલીની હત્યા કરી હતી.

● ઈ.સ. 1902માં મૅડમ ભિખાઈજી કામાએ લંડનમાં 'વંદે માતરમ્' વર્તમાનપત્ર શરૂ કર્યું હતું. 

● સરદારસિંહ રાણાએ પેરિસમાં સભાઓ ભરી અંગ્રેજી દમનનો વિરોધ કર્યો હતો.

● ઈ.સ.1915માં ગાંધીજી દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત પરત આવ્યા.

● ગાંધીજીએ ઈ.સ.1915માં કોચરબ આશ્રમની સ્થાપના કરી.

● ગાંધીજીના શરૂઆતના સત્યાગ્રહોને પરિણામે તેમને વલ્લભભાઈ પટેલ અને રાજેન્દ્ર પ્રસાદ સાથીદારો મળ્યાં.

● ગાંધીજીએ બિહારમાં ચંપારણ સત્યાગ્રહ કર્યો.

● અંગ્રેજ સરકારે ઈ.સ.1919માં રૉલેટ એક્ટ પસાર કર્યો.

● મહાત્મા ગાંધીજીએ રૉલેટ ઍક્ટને 'કાળો કાયદો' કહ્યો.

● 13 એપ્રિલ, 1919ના રોજ જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડ થયો હતો.

● જલિયાંવાલા બાગમાં જનરલ ડાયરે બેફામ ગોળીબાર કરાવ્યો હતો. 

● રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે 'નાઈટહૂડ'ની પદવી અંગ્રેજ સરકારને પાછી આપી દીધી. 

● ગાંધીજીએ ઈ.સ.1920માં 'અસહકારનું આંદોલન' શરૂ કર્યું હતું.

● 1928માં 'બારડોલી સત્યાગ્રહ'  થયો હતો.

● વલ્લભભાઈ પટેલને લોકોએ 'સરદાર'નું બિરુદ આપ્યું.

● ભગતસિંહ અને બટુકેશ્વર દત્તે મધ્યસ્થ ધારાસભામાં બૉમ્બ ફેંક્યો હતો.

● બંગાળાના ક્રાંતિકારી જતીનદાસે જેલમાં ખરાબ ખોરાક અને ખરાબ વર્તન સામે ઉપવાસ શરૂ કર્યા હતા. 

● મીઠાના કાયદાનો ભંગ કરવા ગાંધીજીએ 12 માર્ચ, 1930ના રોજ દાંડીકૂચ કરી હતી.

● ગાંધીજીએ 370 કિલોમીટરની દાંડીયાત્રા કરી હતી.

● ગાંધીજીએ બીજી ગોળમેજી પરિષદમાં હાજરી આપી હતી.

● 8 ઑગસ્ટ, 1942ના રોજ મુંબઈમાં મળેલી કોંગ્રેસ મહાસમિતિએ 'હિંદ છોડો'નો ઐતિહાસિક ઠરાવ પસાર કર્યો.

● સુભાષચંદ્ર બોઝનો જન્મ 23 જાન્યુઆરી, 1897ના રોજ ઓડિશા રાજ્યના કટક શહેરમાં થયો હતો.

● સુભાષચંદ્ર બોઝે 'ચલો દિલ્લી'નું સૂત્ર આપ્યું હતું.

● સુભાષચંદ્ર બોઝે રચેલી મહિલા લશ્કરી બ્રિગેડને 'લક્ષ્મીબાઈ' નામ આપવામાં આવ્યું હતું.

● 15 ઑગસ્ટ 1947ના રોજ ભારત દેશ સ્વતંત્ર થયો હતો.

Read More

Important:-For better result always use google cromeNote:-Please Always Check and Conform Above Details with The Official Website and Advertisement / Notification.

GUJARAT ESTABLISHMENT DAY 1 MAY

૧ મે ગુજરાત સ્થાપના દિવસ

GUJARAT ESTABLISHMENT DAY 1 MAY

૧ મે ગુજરાત સ્થાપના દિવસ :

“ જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી,

ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત,

જ્યાં જ્યાં બોલાતી ગુજરાતી,

ત્યાં ત્યાં ગુર્જરીની મહોલાત !”

"ઉત્તરે ઈડરિયો ગઢ ભલો,

દખ્ખણે દરિયાની અમીરાત,

ખમીર જેનું ખણખણે,

એ છે ધમધમતું ગુજરાત...”

"કૃષ્ણની દ્વારિકાને સાચવીને બેઠેલું જળ છું,

હું નરસિંહના પ્રભાતિયાથી પરિતૃપ્ત  પ્રભાત છું,

વેપાર છું, વિસ્તાર છું, વિખ્યાત છું,

હા હું ગુજરાત છું."

"ગુજરાત એટલે કલાપીની કવિતા,

તરણેતરના મેળાની લોકસંસ્કૃતિ,

વનરાજની ગર્જના અને કેસર કેરીની મીઠાશ." 

"લાંબો ડગલો મૂછો વાંકડી

શિરે પાઘડી રાતી,

બોલ બોલતો તોળી તોળી

છેલછબીલો ગુજરાતી,

તન છોટુ પણ મન મોટું

છે ખમીરવંતી જાતિ,

ભલે લાગતો ભલો ભોળો,

હું છેલછબીલો ગુજરાતી"

ભારત દેશની સ્વતંત્રતા અને ભાગલા પછી ઇ.સ. ૧૯૪૭ના વર્ષમાં ભારત સરકારે પશ્ચિમ ભાગમાં રજવાડાંઓને ભેગાં કરી ત્રણ રાજ્યોની રચના કરી. આ રાજ્યો સૌરાષ્ટ્ર, કચ્છ અને મુંબઈ હતાં. ઇ.સ. ૧૯૫૬ના વર્ષમાં મુંબઈ રાજ્યનો વિસ્તાર કરીને કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને હૈદરાબાદ તથા મધ્યપ્રદેશના કેટલાક ભાગો એમાં ઉમેરવામાં આવ્યા અને તેને બૃહદ મુંબઇ રાજ્ય નામ અપાયું. આ નવા રાજ્યમાં ઉત્તર ભાગમાં ગુજરાતી બોલતા લોકો અને દક્ષિણ ભાગમાં મરાઠી બોલતા લોકો હતા. મહાગુજરાત આંદોલન અને અલગ મરાઠી રાજ્યની માંગણી પછી ૧ મે, ૧૯૬૦ના રોજ મુંબઈ રાજ્યના બે ભાગલા મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત તરીકે કરવામાં આવ્યા.

ગુજરાત સરકારે આ દિવસને ગુજરાત ગૌરવ દિવસ તરીકે ઘોષિત કર્યો છે અને દર વર્ષે વિવિધ જિલ્લાઓમાં તેની ઊજવણી કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તેમાં વિવિધ વિકાસ અને લોકોપયોગી કાર્યોની શરૂઆત કે લોકાર્પણ વિધિ કરવામાં આવે છે.

બોમ્બે રીઓર્ગેનાઇઝેશન એક્ટ, ૧૯૬૦ પ્રમાણે ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

 1 લી મે, 1960 ના રોજ ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના કરવામાં આવી. આ જ દિવસે મહારાષ્ટ્રની પણ સ્થાપના થઇ હતી. વર્ષ 1937 માં કરાંચી ખાતે યોજાયેલી એક સભા દરમિયાન “ મહાગુજરાત ” નો વિચાર કનૈયાલાલ મુનશીએ રજૂ કર્યો હતો. વર્ષ 1956 માં સ્ટેટ્સ રીઓર્ગેનાઈઝેશન એક્ટ દ્વારા રાજ્યોની સીમા નક્કી કરવામાં આવેલી તે સમયે એક બોમ્બે રાજ્ય હતું, જેમાં ગુજરાતી, કચ્છી, મરાઠી અને કોંકણી ભાષા બોલનારા લોકો વસતા હતા. ગુજરાતી અને કચ્છી બોલનારા લોકોનું એક અલગ રાજ્ય હોય તેવી માંગ સાથે મહાગુજરાત આંદોલન થયું. અમદાવાદ ખાતે થયેલા આ આંદોલનમાં અમુક વિદ્યાર્થીઓએ પોતાનો જીવ પણ ગુમાવ્યો. 

       આંદોલનમાં શહીદ થયેલ્ક વિદ્યાર્થીઓની સ્મૃતિમાં લાલ દરવાજા પાસે શહીદ સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું. ઈન્દુલાલ યાગ્નિક મહાગુજરાત આંદોલનને સંભાળતા હતા. અંતે પ્રેસિડેન્ટ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ, સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણન અને પ્રધાનમંત્રી જવાહરલાલ નેહરુએ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર હવેથી આ બે અલગ રાજ્ય છે, તેમ ઘોષિત કરવા સંમત થયા અને 1 લી મે ના રોજ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર બંને રાજ્ય આ રીતે સ્થપાયા.

         આપણા લાડિલા ગુજરાતે મે ૧ ,૧૯૬૦ ના મંગલ પ્રભાતે દ્વિભાષી મુંબઈ રાજ્યમાંથી વિભાજીત થઈને ગુજરાતી ભાષા બોલાતી પ્રજાની આકાંક્ષાઓની પરીપૂર્તિ માટે ગાંધી મૂલ્યોના પ્રતિક જેવા પૂજ્ય રવિશંકર મહારાજના વરદ હસ્તે, એમના આશીર્વાદ સાથે ગુજરાતના સ્વતંત્ર રાજ્યનો શુભારંભ થયો હતો.

           ગુજરાત માટે કનૈયાલાલ મુનશીએ લખ્યું છે કે, “ ગુજરાતને સીમાડા નથી. ‘ગુજરાત’ એક જીવંત  અને જાગૃત વ્યક્તિ છે. જે પોતાને એક કલ્પનામાં,પોતાનું અસ્તિત્વ એક દૃઢ સંકલ્પ દ્વારા સમજવામાં જીવન સાફલ્ય સમજે છે. જ્યાં ગુજરાતીઓ ‘ ગુજરાત’ છે ને રહેશે એવી નિર્ણાયાત્મક કલ્પના સેવી એકઠા મળે છે ત્યાં ગુજરાતની હસતી છે.”

ગુજરાત રાજ્ય જાણવા જેવું

√ મહાગુજરાત આંદોલનના પ્રણેતા : ઈન્દુલાલ યાજ્ઞિક

√ ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના : ૧ મે, ૧૯૬૦

√ પ્રથમ મુખ્યમંત્રી : શ્રી જીવરાજ મહેતા

√ પહેલાનું પાટનગર : અમદાવાદ

√ હાલનું પાટનગર : ગાંધીનગર

√ રાજ્યગીત : જય જય ગરવી ગુજરાત

√ રાજ્યભાષા : ગુજરાતી

√ રાજ્યપ્રાણી : સિંહ

√ રાજ્યપક્ષી : સુરખાબ (ફ્લેમિંગ)

√ રાજ્યવૃક્ષ : આંબો

√ રાજ્યફૂલ : ગલગોટો

√ રાજ્યનૃત્ય : ગરબા 

√ રાજ્ય રમત : કબડ્ડી

√ શહીદ સ્મારક લાલદરવાજા ભદ્ર, અમદાવાદ ખાતે બનાવવામાં આવ્યું

મહાગુજરાત આંદોલનના અગત્યના પ્રશ્નો અને તેના જવાબ : 

◆ મહાગુજરાત આંદોલનની શરૂઆત ક્યા દિવસે થઈ હતી ? :  ૮ ઑગસ્ટ, ૧૯૫૬

◆ મહાગુજરાત આંદોલનનું સૌથી પહેલું સરઘસ ક્યાંથી નીકળ્યું હતું ? : એલિસબ્રિજ લૉ કૉલેજથી

◆ તા.૧૭-૦૧-૧૯૫૬ના રોજ આકાશવાણી પરથી દેશના ક્યા નેતાએ મહાગુજરાતના વિઘટનની સ્પષ્ટ જાહેરાત કરી હતી ? : જવાહરલાલ નહેરુ

◆ મહાગુજરાત લડતની આગેવાની ક્યા નેતાએ લીધી હતી ? : ઈન્દુલાલ યાજ્ઞિક

◆ મહાગુજરાત આંદોલનકારીઓનું સંગઠન ક્યા નામથી ઓળખાતું હતું ? : જનતા પરિષદ

◆ મહાગુજરાતની લડતને ટેકો આપવા માટે ક્યુ દૈનિક શરૂ કરવામાં આવેલું હતું ? : નવગુજરાત

◆ મહાગુજરાત આંદોલનમાં શહીદ થયેલા નવજુવાનોનું શહીદ સ્મારક બનાવવા જેલ ભરો સત્યાગ્રહ આશરે કેટલા દિવસ ચાલ્યો હતો ? : ૨૨૬ દિવસ

Read More

Important:-For better result always use google cromeNote:-Please Always Check and Conform Above Details with The Official Website and Advertisement / Notification.

 સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ   

                   સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ (જન્મ : ૩૧ ઑક્ટોબર, ૧૮૭૫ - અવસાન : ૧૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૦) ભારતના એક રાજકીય તથા સામાજિક નેતા હતા, જેમણે દેશની સ્વતંત્રતાની લડતમાં મહત્વનો ફાળો આપ્યો અને અખંડ, સ્વતંત્ર ભારતના એકીકરણનું નેતૃત્વ કર્યું. ભારત અને દુનિયાભરમાં તેઓ 'સરદાર"ના નામથી સંબોધાય છે. તેમજ એના દૃઢ મનોબળના કારણે લોખંડી પુરુષ તરીકે પણ ઓળખાય છે.

             વલ્લભભાઈ  પટેલનો જન્મ  એમના મોસાળમાં ૩૧ ઑક્ટોબર, ૧૮૭૫ના રોજ નડિયાદમાં થયો હતો. તેમનું વતન હતું ખેડા જિલ્લાનું કરમસદ ગામ. તેમના પિતાનું નામ ઝવેરભાઈ અને માતાનું નામ લાડબા હતું. વલ્લભભાઈ પટેલના લગ્ન ઝવેરબા સાથે થયા હતા. તેમના બે સંતાનો  મણીબેન અને  ડાહ્યાભાઈ હતા.

          વલ્લભભાઈ પટેલ ૧૯૧૦માં વકીલાત માટે  ઇગ્લેન્ડ ગયા. સને.૧૯૧૩માં તેઓ વકીલની ૫દવી મેળવી ભારત ૫રત ફર્યા. ત્યારબાદ મહાત્મા ગાંધીથી પ્રેરણા મેળવી તેમણે આઝાદીની લડતમાં ઝં૫લાવ્યુ. ઈ.સ. ૧૯૨૮માં થયેલ બારડોલી સત્યાગ્રહ એ ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ગુજરાતના બારડોલીમાં ઘટેલી એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે. આ સત્યાગ્રહ એ સવિનય કાનૂન ભંગની ચળવળનો એક ભાગ હતો. આની સફળતાને કારણે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ રાષ્ટ્રીય સ્તરે એક નેતા તરીકે ઉભરી આવ્યાં. બારડોલીની લડત દરમિયાન સરદારનું બિરુદ મળ્યું હતું. 

           ભારતના ગૃહપ્રધાન તરીકે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની ભૂમિકાને તો ઈતિહાસ ક્યારેય ભૂલી શકશે નહીં. ભારતમાં આઝાદી સમયે ૫૬૨ દેશી રજવાડાઓ હતા. ૫૬૨ દેશી રજવાડાઓના વિલીનીકરણની જવાબદારી વલ્લભભાઈ પટેલના શિરે આવી હતી. આ કાર્ય ખૂબ જ મુશ્કેલ હતું. છતાં પણ તેમણે કુનેહપૂર્વક પાર પાડ્યું. આમ ભારત દેશને અખંડતા બક્ષીને તેઓ 'અખંડ ભારતના શિલ્પી' કહેવાયા. ભારતના 'લોખંડી પુરુષ' તરીકે ઓળખાતા સરદારને ઓલ ઇન્ડિયા સર્વિસ ના રચયિતા હોવાથી 'પેટ્રન સૈન્ટ' તરીકે પણ ભારતીય સનદી સેવામાં ઓળખવામાં આવે છે.

              ૧૫ ડિસેમ્બર ૧૯૫૦ના દિવસે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનું મુંબઈ ખાતે અવસાન થયું હતું. સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલને  ૧૯૯૧માં મરણોપરાંત ભારત રત્ન, કે જે ભારતનું સૌથી મોટું બહુમાન છે, તે આપવામાં આવ્યું હતુ.

રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ

              રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ ભારતમાં ૩૧ ઑક્ટોબરના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. ૨૦૧૪માં ભારત સરકાર દ્વારા સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની જન્મજયંતીના ઉપલક્ષમાં આ ઉજવણીની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.

                ભારત સરકારનું ગૃહ મંત્રાલય વિભાગ રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસની ઉજવણી સંદર્ભે સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવે છે કે “રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ આપણા દેશની એકતા, અખંડિતતા અને સલામતી માટેના વાસ્તવિક અને સંભવિત જોખમોનો સામનો કરવા માટે આપણા રાષ્ટ્રની અંતર્નિહિત શક્તિ અને સ્થિતિસ્થાપકતાને પુન: પુષ્ટ કરવાનો અવસર પૂરો પાડશે.”

               ઉજવણી : ૨૦૧૬ના સમારોહની ઉજવણીનો વિષય "ભારતનું એકીકરણ" હતું. ૨૦૧૮માં ગુજરાતમાં સ્ટેચ્યુ ઑફ યુનિટીના લોકાર્પણ સાથે આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ (જન્મ : ૩૧ ઑક્ટોબર ૧૮૭૫ - અવસાન : ૧૫ ડિસેમ્બર, ૧૯૫૦) ભારતના એક રાજકીય તથા સામાજિક નેતા હતા, જેમણે દેશની સ્વતંત્રતાની લડતમાં મહત્વનો ફાળો આપ્યો અને અખંડ, સ્વતંત્ર ભારતના એકીકરણનું નેતૃત્વ કર્યું. ભારત અને દુનિયાભરમાં તેઓ સરદારના નામથી સંબોધાય છે. તેમજ એના દ્રઢ મનોબળ ના કારણે લોખંડી પુરુષ તરીકે પણ ઓળખાય છે.

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ એક વકીલ હતા. અને તેમની સફળ વકીલાત દરમ્યાન તેઓ મહાત્મા ગાંધીના કામ અને વિચારધારાથી ઘણા પ્રભાવિત થયા હતા. ત્યારબાદ તેમણે ગુજરાતના ખેડા, બોરસદ અને બારડોલી ગામના ખેડૂતોને સંગઠિત કરી, અંગ્રેજોના અત્યાચાર સામે સત્યાગ્રહો કર્યા. તેમની આ ભૂમિકાના લીધે તેમની ગણના ગુજરાતના પ્રભાવશાળી નેતામાં થઇ. ત્યારબાદ તેમણે ઇન્ડિયન નેશનલ કોંગ્રેસનું નેતૃત્વ પણ કર્યું અને બળવાઓ તથા રાજકીય ઘટનાઓમાં આગેવાની કરી. તેમણે ૧૯૩૪ અને ૧૯૩૭ની ચૂંટણીમાં પાર્ટીને સંગઠિત કરી અને તેમણે ભારત છોડો આંદોલનમાં આગળ પડતો ભાગ ભજવ્યો હતો.

ભારતના પહેલા ગૃહમંત્રી અને ઉપપ્રધાનમંત્રી તરીકે, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે પંજાબ અને દિલ્હીના નિરાશ્રિતો માટે સહાયનું આયોજન કર્યું હતું. અને દેશભરમાં શાંતિની પુન:સ્થાપના માટે પ્રયત્નો તથા નેતૃત્વ કર્યું હતું. સરદારે ૫૬૫ અર્ધસ્વાયત્ત રજવાડા અને બ્રિટીશ-રાજ વખતની રિયાસતોને એકત્રિત કરી એક અખંડ ભારતના નિર્માણનું બીડું જડપ્યું. તેમની નિખાલસ મુત્સદ્દીગીરીની સાથે જરૂર પડતા સૈન્યબળના વપરાશની તૈયારીને લીધે સરદારના નેતૃત્વએ ભારતના પ્રત્યેક રજવાડાનો ભારતમાં સમન્વય પુરો કરાવ્યો. ભારતના લોખંડી પુરુષ તરીકે ઓળખાતા સરદારને ઓલ ઇન્ડિયા સર્વિસ (સર્વ ભારતીય સેવા - રાજ્યકારભારની બધી બિનલશ્કરી શાખાઓ) ના રચયિતા હોવાથી 'પેટ્રન સૈન્ટ' તરીકે પણ ભારતીય સનદી સેવામાં ઓળખવામાં આવે છે. સરદાર, ભારતમાં મુક્ત વ્યાપાર તથા માલિકી હક્કના સૌથી પહેલાં હિમાયતીઓમાંના એક હતા.

 *જન્મ અને કૌટુંબિક જીવન :* 

વલ્લભભાઈ ઝવેરભાઈ પટેલનો જન્મ તેમના મામાના ઘરે નડિયાદ - ગુજરાતમાં થયો હતો.  તેઓ હિંદુ ધર્મ પાળતા પિતા ઝવેરભાઈ અને માતા લાડબાના ચોથા પુત્ર હતાં. તેઓ ખેડા જિલ્લાના કરમસદ ગામમાં રહેતા કે જ્યાં તેમના પિતા ઝવેરભાઈની ખેતીવાડી હતી. સોમાભાઈ, નરસિંહભાઈ તથા વિઠ્ઠલભાઈ (કે જેઓ પોતે પણ આગળ જઈને રાજનીતિજ્ઞ થયા) તેમના મોટા ભાઈઓ હતા. તેમને એક નાના ભાઈ - કાશીભાઈ તેમજ એક નાના બહેન - દહીબા હતા. નાનપણમાં વલ્લભભાઈ તેમના પિતાને ખેતરમાં મદદ કરતા તેમજ બે મહીને એકવાર ઉપવાસ કરતા કે જેમાં તેઓ અન્ન-જળ ગ્રહણ ન કરતા. ૧૮ વર્ષની ઉંમરે તેમના લગ્ન બાજુના ગામમાંજ રહેતા, ૧૨ કે ૧૩ વર્ષની ઉંમરના ઝવેરબા સાથે થયા હતા. રિવાજને આધીન, જ્યાં સુધી પતિ કમાઈને ઘર ચલાવવાની જવાબદારી ઉપાડી ન શકે ત્યાં સુધી તેની પરિણીતા તેના પિતાના ઘરે રહેતી.

વલ્લભભાઈને નિશાળનું ભણતર પુરું કરવા નડિયાદ, પેટલાદ તથા બોરસદ જવું પડ્યું હતું કે જ્યાં તેઓ બીજા છોકરાઓ સાથે સ્વનિર્ભરતાથી રહ્યાં. તેમણે પોતાનો પ્રખ્યાત સંયમી સ્વભાવ કેળવ્યો વલ્લભભાઈ મેટ્રીકની પરીક્ષામાં  ઉત્તીર્ણ થયા. વલ્લભભાઈને  વકીલાતનું ભણી, કામ કરીને પૈસા બચાવી, ઈંગ્લેન્ડમાં ભણી બૅરિસ્ટર બનવુ હતું. વલ્લભભાઈ વર્ષો સુધી તેમના કુટુંબથી વિખુટા રહીને તથા બીજા વકીલો પાસેથી ચોપડીઓ માંગી, પોતાની રીતે ભણીને બે વર્ષમાં પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ થયાં. ઝવેરબાને તેમના પિયરથી લઈ આવીને તેમણે ગોધરામાં પોતાના ગૃહસ્થ જીવનની શરુઆત કરી તથા ત્યાંના બાર (વકીલ મંડળ) માં નામ નોંધાવ્યું. તેમને પૈસા બચાવવા માટે જે ઘણાં વર્ષો લાગ્યા તેમાં તેમણે પોતાના માટે એક તીવ્ર તથા કુશળ વકીલ તરીકેની કિર્તી મેળવી. તેમના પત્ની ઝવેરબાએ બે સંતાનો - ૧૯૦૪માં મણીબેન તથા ૧૯૦૬માં ડાહ્યાભાઈને જન્મ આપ્યો. 

વલ્લભભાઈએ ગોધરા, બોરસદ તથા આણંદમાં વકીલાત કરતી વખતે પોતાની કરમસદ સ્થિત વાડીની નાણાંકીય જવાબદારી પણ ઉપાડી લીધી હતી. જ્યારે તેમણે ઈંગ્લેન્ડ જઈને ભણવા જેટલા પૈસા ભેગા કરી લીધા ત્યારે તેમણે ત્યાં જવા માટે પરવાનો તેમજ ટીકીટ બુક કરાવી કે જે તેમના વી. જે. પટેલ ના સંક્ષીપ્ત નામે તેમના મોટાભાઈ વિઠ્ઠલભાઈ પટેલને ત્યાં આવી. વિઠ્ઠલભાઈની પણ ઈંગ્લેન્ડ જઈ ભણવાની યોજના હતી અને તેથી તેમણે તેમના નાના ભાઈ વલ્લભભાઈ ને ઠપકો આપતા કહ્યું કે મોટો ભાઈ નાના ભાઈની પાછળ જાય તે સારું ના લાગે અને ત્યારે સમાજમાં કુટુંબની આબરુને ધ્યાનમાં રાખી વલ્લભભાઈએ તેમના મોટા ભાઈને તેમની જગ્યાએ જવા દીધા. તેમણે તેમના મોટા ભાઈનો ઈંગ્લેન્ડ ખાતેનો ખર્ચ ઉપાડ્યો અને તે ઉપરાંત પોતાના ધ્યેય માટે પણ બચત કરવા માંડી.

૧૯૦૯માં વલ્લભભાઈના પત્ની ઝવેરબાને કેંસર માટેની શસ્ત્રક્રિયા માટે મુંબઈના મોટા રુગ્ણાલયમાં ભરતી કરવામાં આવ્યા. તેમની તબીયત અચાનક વણસી અને તેમની ઉપર કરેલી તાત્કાલીક શસ્ત્રક્રિયા સફળ હોવા છતાં તેમનું રુગ્ણાલયમાં જ દેહાંત થયું. વલ્લભભાઈને તેમના પત્નીના દેહાંતના સમાચાર આપતી ચબરખી જ્યારે આપવામાં આવી ત્યારે તેઓ ન્યાયાલયમાં એક સાક્ષીની ઉલટ-તપાસ કરી રહ્યા હતા. બીજાઓના વૃત્તાન્ત પ્રમાણે કે જેમણે તે ઘટના નિહાળી હતી, વલ્લભભાઈએ તે ચબરખી વાંચી તેમના ખીસામાં સરકાવી દીધી અને સાક્ષીની ઉલટ તપાસ ચાલુ રાખી અને તેઓ તે મુકદ્દમો જીતી ગયા. તેમણે બીજાઓને તે સમાચાર મુકદ્દમો પત્યા પછી જ આપ્યા હતા. વલ્લભભાઈએ પુનઃલગ્ન નહીં કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. તેમણે તેમના બાળકોનો ઉછેર કુટુંબની મદદથી કર્યો તથા મુંબઈ સ્થિત અંગ્રેજી માધ્યમની શાળામાં ભણવા મુક્યા હતા. ૩૬ વર્ષની ઉંમરે તેઓ ઈંગ્લેન્ડ ગયા તેમજ લંડનની મિડલ ટેમ્પલ ઈન્ન ખાતે ભરતી થયા. મહાવિદ્યાલયમાં ભણવાનો જરાય અનુભવ ન હોવા છતાં તેમણે ૩૬ મહીનાનો અભ્યાસક્રમ ૩૦ મહીનામાં પતાવી વર્ગમાં પહેલા સ્થાને આવ્યા. ભારત પાછા આવી તેઓ અમદાવાદમાં સ્થાયી થયા તથા શહેરના એક નામાંકિત બૅરિસ્ટર બન્યા.

*આઝાદીની લડત :* 

મિત્રોના આગ્રહને માન આપી વલ્લભભાઈ ચુંટણીમાં ઉતરી ૧૯૧૭માં અમદાવાદ શહેરના સ્વચ્છતા વિભાગના અધિકારી તરીકે ચુંટાઈ આવ્યા.  તેઓને રાજકારણમાં બહુ રસ ન હતો. પણ ગાંધીજીએ જ્યારે ચંપારણ વિસ્તારના શોષિત ખેડુતો માટે બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય વિરુદ્ધ ચંપારણ સત્યાગ્રહ કર્યો ત્યારે વલ્લભભાઈ તેમનાથી ખુબ પ્રભાવિત થયા હતા.  

વલ્લભભાઈએ તેમના સપ્ટેમ્બર ૧૯૧૭ના બોરસદમાં આપેલાં ભાષણમાં દેશભરના ભારતીયોને ગાંધીજીની અંગ્રેજો પાસેથી સ્વરાજની માંગણી કરતી અરજીમાં સહભાગી થવા માટે આવાહન કર્યું હતું. એક મહીના પછી ગોધરામાં આયોજીત ગુજરાત રાજનૈતિક મહાસભામાં ગાંધીજીને મળ્યા બાદ તથા તેમના તરફથી પ્રોત્સાહન મળ્યા બાદ વલ્લભભાઈ ગુજરાત સભાના સચિવ બન્યા કે જે આગળ ચાલીને ઈંડિયન નેશનલ કોંગ્રસની ગુજરાતી શાખામાં પરીર્વતિત થઈ હતી.

*બારડોલી સત્યાગ્રહ* 

ઈ.સ. ૧૯૨૮માં થયેલ બારડોલી સત્યાગ્રહ એ ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ગુજરાતના બારડોલીમાં ઘટેલી એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે. આ સત્યાગ્રહ એ સવિનય કાનૂન ભંગની ચળવળનો એક ભાગ હતો. આની સફળતાને કારણે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ રાષ્ટ્રીય સ્તરે એક નેતા તરીકે ઉભરી આવ્યાં.

*ભારતનું રાજકીય એકીકરણ* 

૩જી જુનની યોજના હેઠળ ૫૬૨ દેશી રજવાડાઓને ભારત કે પાકિસ્તાનની સાથે જોડાઈ જવાની કે પછી સ્વતંત્રતા સ્વીકારવાની તક આપવામાં આવી હતી.  કૉંગ્રેસ તેમજ ઉપરી અંગ્રેજ અધિકારીઓનું માનવું હતુ કે રજવાડાઓને ભારતના રાજ્ય સંગઠનમાં સમન્વિત કરવાની કામગીરી સરદાર ઉત્તમ રીતે પાર પાડી શકશે. ગાંધીજીએ સરદારને કહ્યું હતુ કે “રાજ્યોનો મામલો એટલો મુશ્કેલ છે કે માત્ર તમેજ તેને ઉકેલી શકશો.”  સરદારની ગણના પ્રમાણિક અને વ્યહવારુ નિર્ણય લેવાની શક્તિ ધરાવતા મુત્સદ્દી રાજનીતિજ્ઞ તરીકે થતી હતી કે જેઓ મહત્વનું કામ સફળતાથી પાર પાડી શકતા હતા. સરદારે વી.પી.મેનનને, કે જેઓ ઉપરી સરકારી સનદી હતા તેમજ ભારતના ભાગલા વખતે સરદાર સાથે કામ કરી ચુક્યા હતા, રાજ્ય ખાતામાં મુખ્ય સચિવ બની તેમના ખાસ સહયોગી બનવા કહ્યું હતુ. ૬ મે ૧૯૪૭ થી સરદારે રાજાઓની સાથે મંત્રાણા ચાલુ કરી પોતાની વાત રજુ કરી હતી કે જેના થકી રાજાઓ ભારતની બનવાવાળી સરકાર સાથે મંત્રણા કરવા રાજી થાય તથા સંભવિત ઘર્ષણો ઉભા ન થાય તેની તકેદારી લઈ શકાય. સરદારે સામાજીક મુલાકાતો તેમજ અનૌપચારીક વાતાવરણ, જેમકે તેમના દિલ્હી ખાતેના ઘરે જમવા કે ચા માટે બોલાવીને મોટાભાગના રાજવીઓને વાટાઘાટોમાં સામેલ કર્યા હતા. આ મુલાકાતો વખતે તેમણે કહ્યું હતુ કે કૉંગ્રેસ તથા રાજરજવાડાઓ વચ્ચે કોઈ મુળભુત તકરાર છે નહીં, છતાં તેમણે એ વાત ઉપર ભાર આપ્યો હતો કે ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭નાં દિવસે રજવાડાઓએ સદ્‌ભાવનાથી ભારતની સાથે સમન્વિત થઈ જવું રહેશે.    તેમણે વિલિનીકરણ માટે રાજવી સામે સાનુકુળ શરતો મુકી કે જેમાં રાજવીઓના વંશજો માટે અંગત ખર્ચ મુડીની પણ જોગવાઈ કરાઈ હતી.  વિલિનીકરણના દસ્તાવેજો ઉપર સહી કરવાની છેલ્લી તારીખ ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ની રાખી હતી. ૩ને બાદ કરતા બીજા બધા રજવાડાઓ ભારતમાં વિલીન થઈ ગયા, પણ માત્ર જમ્મુ કાશ્મિર, જુનાગઢ તથા હૈદરાબાદ સરદારની સાથે સંમત નહી થયા.

સરદારનું પોતાનુ વતન ગુજરાત હોવાને કારણે તેમના માટે જુનાગઢ ખુબ મહત્વનું હતુ. સર શાહનવાઝ ભુત્તોના દબાણને વશ થઈને ત્યાંના નવાબે પાકિસ્તાનમાં વિલિનીકરણ સ્વીકાર્યું કે જ્યારે તે પાકિસ્તાનથી ઘણું દુર હતું તેમજ ત્યાંની ૮૦ ટકા પ્રજા હિંદુ હતી. સરદારે મુત્સદ્દીગીરી તથા બળનો સમન્વય કરતા નવાબ પાસે માંગણી કરી હતી કે તેઓ પાકિસ્તાન સાથેના વિલિનીકરણને ર‌દ્‌ કરીને ભારત સાથે સમન્વિત થઈ જાય. તેમણે પોતાનો ઈરાદો પુરવાર કરવા જુનાગઢની હકૂમત નીચેના ૩ પ્રદેશોનો તાબો લેવા સેનાને મોકલી હતી. મોટાપાયાના આંદોલનો તેમજ લોક સરકાર, કે જેને ‘આરઝી હુકુમત’ કહેવામા આવી, તેના બન્યા પછી ભુત્તો તેમજ નવાબ બન્ને કરાચી પલાયન થઈ ગયા અને સરદારના આદેશાનુસાર ભારતિય સેના તેમજ પોલીસની ટુકડીઓએ રાજ્યમાં કુચ કરી તાબો લીધો. ત્યાર બાદ લેવાયેલા મતદાનમાં ૯૯.૫ ટકા મતો ભારત સાથેના વિલિનીકરણની તરફેણમાં પડ્યા હતા.

હૈદરાબાદ બધા રજવાડાઓમાં સૌથી મોટું હતું અને અત્યારના આંધ્ર પ્રદેશ, કર્ણાટક તથા મહારાષ્ટ્રના ભાગોનો તેમાં સામાવેશ થતો હતો. ત્યાંના શાસક નિઝામ ઓસ્માનઅલી ખાં મુસ્લિમ હતા પણ ૮૫ ટકા પ્રજા હિંદુ હતી. 

સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૮માં સરદારે મંત્રીમંડળની બેઠકમાં ભાર પુર્વક કહ્યું હતું કે ભારતે વધારે સહન ન કરવું જોઈએ અને તેમણે નેહરુ તથા ચક્રવર્તિ રાજગોપાલાચાર્ય ને લશ્કરી કાર્યવાહી માટે મનાવી લીધા હતા. તૈયારીઓ બાદ, જ્યારે નેહરુ યુરોપની યાત્રા ઉપર હતા ત્યારે કાર્યવાહી પ્રધાનમંત્રી તરીકે સરદારે ભારતીય સેનાને હૈદ્રાબાદને ભારતમાં સમન્વિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.  આખી યોજનાને ઓપરેશન પોલોનું નામ આપવામાં આવ્યું. અંતે હૈદરાબાદનું ભારતમાં સંપુર્ણપણે વિલણીકરણ થઈ ગયું.

જ્યારે સપ્ટેમ્બર ૧૯૪૭માં પાકિસ્તાને કાશ્મીર ઉપર હુમલો કર્યો ત્યારે સરદારને તુરંતજ ત્યાં સેના મોકલાવી હતી. પણ નેહરુ તેમજ માઉન્ટબેટન સાથે સહમત થઈને તેમણે કાશ્મિરના રાજાએ ભારતમાં વિલીનીકરણ સ્વીકાર્યું ત્યાં સુધી રાહ જોઈ હતી. ત્યાર બાદ સરદારની દેખરેખ હેઠળ ભારતીય સેનાએ શ્રીનગર, બારમુલા પાસ તેમજ બીજો ઘણો પ્રદેશ આક્રમણકારીઓ પાસેથી પાછો મેળવ્યો હતો. સરદારે રક્ષા મંત્રી બલદેવ સિંહ સાથે મળીને સેનાની આખી કામગીરીનું સંચાલન કર્યું હતું કે જેમા ભારતનાં વિભીન્ન ભાગોથી સેનાની ટુકડીઓને ત્વરિત કાશ્મિર પહોંચતી કરવી તેમજ શ્રીનગર અને પઠાણકોટને જોડતો સેનાના વપરાશ માટેનો રસ્તો ૬ મહીનામાં તૈયાર કરી આપવાનુ પણ સામેલ હતું. સરદારે નેહરુને કાશ્મિર મામલા માટે સંયુક્ત રાષ્ટ્ સંઘમાં નહી જવાની ખુબ ભારે ભલામણ કરી હતી.

*અવસાન :* 

૧૫ ડિસેમ્બર ૧૯૫૦ના દિવસે તેમને મોટા હૃદય હુમાલો થયો હતો કે જેના લીધે તેમનુ દેહાંત થયું હતુ. સરદારનો અગ્નિદાહ મુંબઈના સોનાપુર સ્થિત સ્મશાનગૃહમાં કરવામાં આવ્યો હતો અને ત્યાં મોટો જનસમુદાય તેમજ નેહરુ, રાજગોપાલાચારી અને રાષ્ટ્રપતિ પ્રસાદ હાજર હતા.

Read More

Important:-For better result always use google cromeNote:-Please Always Check and Conform Above Details with The Official Website and Advertisement / Notification.

માતાના મઢ

માતાના મઢ

કચ્છના લખપત તાલુકામાં માતાના મઢ એક પ્રખ્યાત ધર્મસ્થળ છે. અહીં બિરાજતાં દેશદેવી માઁ આશાપુરાના દર્શને લાખો ભક્તોનો માનવ મહેરામણ ઉમટી પડે છે. માઁ આશાપુરાના સ્થાપન, પ્રાગટ્ય અને મહિમા વિશે મંદિર જાગીર ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટી પ્રવિણસિંહ વાઢેર જણાવે છે કે, મંદિરમાં રહેલી માઁની આ મૂર્તિ સ્વયંભુ પ્રગટ થઈ હતી. મઢમાં માતાની સ્થાપના અંગે કેટલીક દંતકથાઓ પ્રવર્તે છે.

કહેવાય છે કે, કચ્છની ધનીયાણી માં આશાપુરાનું પ્રાગટ્ય દોઢ હજાર વરસ પહેલા હતું. દેવચંદ નામે મારવાડનો એક વૈશ્ય (જૈન વાણીયા) વેપાર અર્થે કચ્છ આવેલ હતો. વેપાર માટે કચ્છ આવેલા વેપારી વાણીયો કચ્છની ધરા પર ફરી રહ્યો હતો. ફરતા ફરતા વેપારી વાણીયો કચ્છની તે જગ્યાએ આવી પહોંચે છે જ્યાં આજ તાજેતરમા આશાપુરા માતાજી બિરાજમાન છે. વેપારી ત્યા પહોંચ્યા ત્યારે આસો મહિનાનો નવરાત્રીનો સમય ચાલતો હોવાથી વેપારી વાણીયાયે તે જગ્યા પર માતાજીની સ્થાપના કરી રોજ સાચા દિલથી ભક્તિભાવપુર્વક માતાજીની આરાધના કરવા લાગે છે.

માતાજીની સ્થાપના કરી દેવચંદ વેપારી વાણીયો આખો દિવસ માતાજીની ભકિત કરવામા લીન રહે છે, માતાજી વેપારી દેવચંદ વાણીયાની ભકિત આરાધના જોઈ પ્રસન્ન થાય છે અને વાણીયાને સ્વપ્રમાં દર્શન આપી કહે છે કે, દિકરા હું તારા ભક્તિભાવથી ખુશ થઈ તને દર્શન આપવા આવી છું, અને જે જગ્યા પર મારી રોજ પુજા-ભકિત કરે છે, એજ જગ્યા પર મારૂ મંદિર બનાવી મારી પુજા-ભકિત કરજે, પરંતુ મારુ મંદિર બનાવ્યા બાદ છ મહીના સુધી મંદિરના દ્વાર ઉઘાડતો નહી. વેપારી દેવચંદ સ્વપ્રમાં માતાજીના દર્શન થતા ખુશ ખુશાલ બની માતાજીના કહ્યા પ્રમાણે પોતાનું ઘર છોડી ત્યાં આવી રહેવા લાગે છે.

વેપારી વાણીયો માતાજીના કહ્યા મુજબ મંદિર બનાવી,પોતે મંદિરના દ્વાર પાસે બેસી મંદિરની રખેવાળી કરવા લાગે છે,મંદિરના દ્વાર બહાર રખેવાળી કરતા પાંચ મહિના જેટલો સમય પસાર થઈ ગયો, એક દિવસ બન્યું એવું કે વેપારી વાણિયાને મંદિરના દ્વાર પાછળ ઝાંઝર અને ગીતનો અવાજ સંભળાય છે. મંદિર અંદરથી આવતો ઝાંઝરનો મધુર અવાજ સાંભળી વેપારી વાણિયો માતાજીએ કરેલી વાત ભૂલી મંદિરના દ્વાર ખોલી અંદર પ્રવેશ કરે છે, મંદિર અંદર પ્રવેશ કરતાની સાથે વાણીયાને અલૌકિક અહેસાસ થાય છે, માતાજીના સ્થાપના સ્થાને જુએ તો દેવી માઁ ની ભવ્ય મૂર્તિના દર્શન થાય છે.

વેપારી વાણીયા માતાજી પાસે દર્શન કરવા જાય છે ત્યાં સ્વપ્રમાં માતાજીએ કહેલી વાત યાદ આવી કે, તેણે માતાજીએ આપેલા સમયના એક મહિના પહેલા જ મંદિરના દ્વાર ખોલી દીધા છે,જેને કારણે માતાજીની અર્ધવિકસીત મૂર્તિનું નિર્માણ થયું હતું. પોતાના આ કૃત્ય બદલ તેણે માતાજીના ચરણોમાં પડીને માફી માંગી, માતાજીએ કહ્યું તારી ઉતાવળને લીધે મારા ચરણોનું પ્રાગટ્ય અધુરૂ રહી ગયું., પરંતુ તારી ભક્તિથી હું પ્રસન્ન થઈ છું.દેવીએ વેપારી વાણીયાને વરદાન માંગવા કહ્યું.., વરદાનમાં તેણે પુત્ર પ્રાપ્તિની માંગણી કરી, માતાજીએ તથાસ્તુ કહી વેપારી વાણીયાને પુત્ર પ્રાપ્તિનું વરદાન આપ્યું.

 ભાસે ભલેને તારા રૂપ અધૂરાં, કામ સવાયા કીધાં, અધીર વણિક ની સાંભળી ને પ્રાર્થના, દેવળ દર્શન દીધાં, સ્વયંભૂ માડી તુંતો પાષાણે પ્રગટી, જગ આખા માં ઓળખાણી..!!

માઁએ એની આશાપુરી કરી અને તેમને પુત્ર રત્ન  પ્રાપ્ત થયો એટલે આશાપુરી કહેવાયા. માતાની મૂર્તી સાત ફૂટ ઊંચી છે અને તે અર્ધ શરિર છે તથા સાત આંખવાળી છે. અનેક ભક્તોની આશા પુરી કરી છે એટલે આશાપુરા તરીકે ઓળખાય છે જ્યારે તેમનું સ્થાનક માતાના મઢ તરીકે સમગ્ર ગુજરાત રાજસ્થાન સહિત દેશમા જાણીતું છે.

બીજી દંતકથા પ્રમાણે સીંધમાં સુમરાનું રાજ હતું. જે કાબુ લુંટારા સાથે મળી પ્રજાને ખૂબ ત્રાસ આપતો હતો, જેમની સામે જામ લાખીયારે યુદ્ધ કરી પ્રજાને બચાવેલા જેમના ભાયાત જામ ભારમલ રાજસ્થાનમાં રાજ કરતા હતાં. તેમને માઁ આશાપુરા સ્વપ્રે આવ્યા અને રાજસ્થાનનું રાજ છોડી કચ્છમાં આવવા જણાવ્યું અને જ્યાં સાપ નોળીયા એક સાથે જોવા મળે ત્યાં પડાવ નાખવા જણાવ્યું જામ ભારમલ રાજપુત હતા તેઓ પોતાના પરિવાર અને પ્રજા સાથે અહીં આવ્યા અને હાલ જે માતાના મઢ તરીકે પ્રખ્યાત છે ત્યાં તેમને સાપ અને નોળીયો એક સાથે જોવા મળ્યા જામ ભારમલે ત્યાં પડાવ નાખ્યો ત્રણ દિવસ પછી માઁ આશાપુરા પ્રગટ થયા અને તેમને ધૂળનો ધુપ કરવા જણાવ્યું બાદમાં માઁ એ આશિર્વાદ આપ્યા કે હું તારી કૂળદેવી તરીકે રક્ષા કરીશ અને ત્યારથી જાડેજા રાજપૂતોની આશાપુરા માતાજી કૂળદેવી છે.

૧૮૧૯માં કચ્છમાં આવેલા ભૂકંપ દરમિયાન આ મંદિરને ભારે નુકશાન થયું હતું ત્યાર બાદ પાંચ જ વર્ષમાં સુંદરજી શિવજી અને વલ્લભજીએ આ મંદિરને ફરીથી બંધાવી દેવડાવ્યું હતું. ૨૦૦૧માં આવેલા ભૂકંપમાં ફરીથી આ મંદિરને નુકસાન થયું હતું પરંતુ થોડાક જ સમયમાં આ મંદિરને ફરીથી બંધાવી દેવડાવ્યું હતું.

હાલ અંહી રાજાબાવા યોગેન્દ્રસિંહજી ગાદીપતી તરીકે છે અને સવાર સાંજની આરતીથી માંડીને તમામ વહીવટ તેના નેજા હેઠળ થાય છે. તેમજ પૂરાણોમાં ઉલ્લેખ છે કે, નારાયણ સરોવર-કોટેશ્વર જતી વખતે ભગવાન રામ ખુદ અહીં રોકાયેલાં અહીં9 દિવસ સુધી માતાની પૂજા કરેલી. એક અન્ય કથા પણ પ્રવર્તે છે કે, જેમાં સિંધના બાદશાહ ગુલામશા કલોરાએ મંદિર પર હુમલો કરેલો પણ કાપાલિક ભક્તોએ મંદિરનું રક્ષણ કર્યું હતું. આ કાપાલિક ભક્તોનું નામ અપભ્રંશ થઈ આજે કાપડી તરીકે ઓળખાય છે.

નવરાત્રિ દરમ્યાન સાતમ આઠમના પર્વે કચ્છના મહારાવ ચાચરકુંડમાં સ્નાન કરી ખુલ્લા પગે મંદિરમાં આવી માતાજીને પતરી ચઢાવે છે. આ એક વિશિષ્ટ પૂજા છે. નવરાત્રીના નવ દિવસ અહીં ગ્રામજનો દ્વારા પ્રાચીન નવરાત્રિ ઉત્સવ ઉજવવામાં આવે છે. જેમાં માત્ર ઢોલના તાલે માતાજીના ગરબા ગવાય છે. જેમાં ગાયકવૃંદ પણ મઢના લોકો જ હોય છે. માતાએ વર્ષોથી અનેક ભક્તોની આશા પૂરી કરી છે અને કરી રહ્યાં છે. એટલે જ વર્ષોવર્ષ માઈભક્તોની સંખ્યા વિસ્તરતી રહી છે.

અહી આપેલ માહિતી માત્ર આપણી જાણકારી માટે છે. આ માહિતી સોશિયલ મીડિયા પરથી એકત્ર કરેલ છે. આ માહિતી માં ભૂલ હોઈ શકે છે. આપના ધ્યાન માં ભૂલ આવે તો જાણ કરવા વિનંતી . કોઈ ભક્તો ની લાગણી ને હાની પહોચાડવાનો અમારો જરા પણ આશય નથી. જય માતાજી

Read More

Important:-For better result always use google cromeNote:-Please Always Check and Conform Above Details with The Official Website and Advertisement / Notification.

કચ્છના સ્વાતંત્ર્ય નરવીરો

કચ્છના સ્વાતંત્ર્ય નરવીરો

·       પ્રસ્તાવના

ભારતની સ્વતંત્રતા માટે અનેક મહાપુરુષોએ પોતાના પ્રાણોનું બલિદાન આપ્યું છે. તે પૈકીના કેટલાક સ્વાતંત્ર્ય વિરો કચ્છ ની ધરતી પર થઈ ગયા છે . તેઓએ અન્ય ક્રાંતિકારીઓને પણ પ્રેરણા આપીને ભારતની આઝાદીની લડતને વેગવંતી બનાવી હતી. કચ્છ ની ધરતી જોમ, ખુમારી અને માનવતા થી ભરેલી છે. કચ્છની ધરતી પર વરસાદ ઓછો પડે છે પણ લોકોમાં પાણી ખુબજ છે. તેથીજ  સ્વતંત્રતાના દરેક તબક્કે કચ્છી સ્વાતંત્ર્ય નરવીરો નું ખુબજ મોટું યોગદાન રહેલ છે. ગાંધીજીના   દાંડી કુચ મીઠાના કાયદાના ભંગ માં સમગ્ર ગુજરાત માંથી 76 વ્યક્તિમાં માત્ર કચ્છનાજ સાત સ્વાતંત્ર્ય વિરો હતા. આજ બાબત દર્શાવે છેકે કચ્છનું  સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ માં ખુબજ મોટું યોગદાન રહેલ છે. જેનું સમગ્ર શ્રેય કચ્છ સ્વાતંત્ર્ય વિરો ને જાય છે....

કચ્છનાં ઘણાં સપૂતો ગાંધીજીની લડતમાં જોડાયા હતાં. શેઠ વેલજી લખમશી નપુ અને શેઠ શ્રી ઉમર સોબાનાં કૉંગ્રેસનાં કોષાધ્યક્ષ તરીકે રહ્યાં હતાં. શ્રી ક્રૂરજી વલ્લભદાસ તો મુંબઈ કૉંગ્રેસ પ્રવૃત્તિનાં પ્રાણસમા હતાં. શ્રી મૂળરાજ કરસનદાસ, શ્રી બી. એન. મહેશ્વરી, શ્રી યુસુફ મહેરઅલી એ બધાં યુવાન પેઢીનાં પ્રતિનિધિઓ હતાં. વ્યાપારી વર્ગનાં પ્રતિનિધિ સમા શ્રી ભવાનજી અરજણ ખીમજી હતાં. બિહારને પોતાનું કાર્યક્ષેત્ર બનાવી બેસી જનાર શ્રી જીવરામ કલ્યાણજી કોટડાવાળા અને સાબરમતી આશ્રમમાં અંતેવાસી બની ગયેલા શ્રી માધવજી વિશ્રામ રંગવાળાએ કચ્છનું નામ ઉજ્જવળ કર્યુ છે. 

જ્યારે મહાત્મા ગાંધીજીએ ઈતિહાસ પ્રસિદ્ધ દાંડીકૂચ આરંભી ત્યારે તેમણે કસાયેલા જે 19 સૈનિકો પસંદ કરેલાં તેમાં કચ્છનાં સાત સપૂતો હતાં. (I) શ્રી પૃથ્વીરાજ લક્ષ્મીદાસ આશર (2) શ્રી જયંતિલાલ નથુભાઈ પારેખ (3) શ્રી માધવજી વિશ્રામ ઠક્કર (4) શ્રી નારાયણજી નેણસી ઠક્કર (5) શ્રી મગનલાલ વોરા (6) શ્રી ડુંગરશી કચરાભાઈ અને (7) શ્રી જેઠાલાલ રૂપારેલ.

આ ઉપરાંત, ભારતનાં સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં શ્યામજી કૃષ્ણવર્માનો ફાળો પણ વિશેષ રહ્યો છે. અને કચ્છનાં પણ તેઓ પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતાં.

કચ્છનાં પાયાનાં સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓ :

કચ્છમાં જે સ્વતંત્ર્ય લડત ચાલી તેની શરૂઆત મુંબઈથી થઈ ધીરે ધીરે કચ્છમાં પ્રસરી. તેથી પાયાનાં સ્વતંત્ર્યસેનાનીનાં રૂપમાં જે વ્યક્તિતત્વો આગળ આવ્યાં તેમાં મુખ્યત્વે : : 

(1) શ્યામજી કૃષ્ણવર્મા :

(2) યુસુફ મહેરઅલી :

(1) ખીમજી હિરજી કાયાણી : 

(2) ચત્રભુજ ભટ્ટ : 

(3) કાંતિપ્રસાદ અંતાણી : 

(4) ગોકુળદાસ ખીમજી : 

(5) જીવરામ કલ્યાણજી : 

(6) ગુલાબશંકર ધોળકિયા : 

(7) કે. ટી. શાહ : 

(8) રસિકલાલ જોશી : 

(9) જમનાદાસ ગાંધી :  

(10) પ્રાણલાલ મહેતા : 

(11) ફુલશંકર પટ્ટણી :

આ ઉપરાંત કચ્છનાં સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં ભાગ લેનારા અન્ય અગ્રણીઓ પણ ઘણા હતાં અને મહિલાઓએ પણ પોતાનું પ્રદાન કચ્છનાં સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં આપ્યું હતું. જેઓનો ફાળો પણ નાનો સૂનો ન ગણી શકાય.

ગુજરાત ક્વિઝ બુકલેટ ડાઉનલોડ PDF

(1) શ્યામજી કૃષ્ણવર્મા :

કચ્છનાં પ્રથમ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્યામજી કૃષ્ણવર્મા હતાં. એમ કહેવું જરા પણ અતિશયોક્તિ નથી. તેમણે પોતાની ક્રાંતિથી માત્ર ભારત જ નહીં પણ આંતરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે ખ્યાતિ મેળવી હતી. સન 1857 ની 4, થી ઑક્ટોબરે તેમનો કચ્છનાં માંડવી ગામમાં જન્મ થયો હતો. પિતા કૃષ્ણદાસ ભણસાલીની આર્થિક સ્થિતિ ઘણી નબળી હતી. બાળપણમાં માતાનું અવસાન થયું . અને તેમના પિતાએ બીજા લગ્ન કર્યા, ત્યારબાદ ધંધો ભાંગી પડતાં આજીવિકા માટે તેઓ મુંબઈ ગયાં પણ શ્યામજી કૃષ્ણવર્માનો ઉછેર તેમના નાનીમાને ઘેર જ થયો. માંડવીમાં પ્રાથઈમક શિક્ષણ બાદ હાઈસ્કૂલમાં દાખલ થયો. સંસ્કૃત ભાષા તરફ શ્યામજીને ઘણું આકર્ષણ હતું. આ અરસામાં માંડવી પધારેલાં શેઠ મથુરદાસે આ તેજસ્વી વિદ્યાર્થીને જોઈને પ્રભાવિત થયા અને મુંબઈ બોલાવી અભ્યાસ માટેની સગવડ કરી આપી. શ્યામજી પહેલાં વિલ્સન હાઈસ્કૂલ અને પછી ઍલ્ફિન્સ્ટન હાઈસ્કૂલમાં દાખલ થતાંની સાથે વિશ્વનાથ શાસ્ત્રીની સંસ્કૃત પાઠશાળામાં તે રોજ જતાં અને ત્યાં સંસ્કૃત સાહિત્ય વેદાંત તથા તત્ત્વજ્ઞાનનાં વિવિધ ગ્રંથોનું અધ્યયન કરતાં રહેતાં આ દિવસોમાં નાસિકમાં સસ્કૃત ભાષાનાં નિષ્ણાંતોનું સંમેલન યોજાયું હતું. શ્યામજી ત્યાં પહોંચ્યા અને વિદ્વત્તાપૂર્ણ વ્યક્તવ્ય આપ્યું. સંમેલનનાં પ્રમુખ ન્યામમૂર્તિ ગોપાળરાવ દેશમુખ તેમનાથી ઘણા પ્રભાવિત થયાં હતાં. આ સમયે સંસ્કૃત ભાષામાં વિશ્વકોશની રચના કરી રહેલાં વિદેશી મોનિયર વિલિમ્પસને જ્યારે મદદનીશની જરૂર પડી ત્યારે ગોપાળરાવ દેશમુખે શ્યામજી કૃષ્ણવર્માનું નામ સૂચવ્યું હતું. મુંબઈમાં જ્યારે સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી પધાર્યા ત્યારે તેઓ તેમના પરિચયમાં આવ્યાં અને આર્યસમાજનાં રંગે રંગાયા, અને ભારતીય સંસ્કૃતિની મહાનતાનાં પ્રચારાર્થે ભારત ભ્રમણ કર્યું. આ ગાળામાં સન 1878 માં મોનિયર વિલિયમ્સનું આમંત્રણ મળતાં દેશ સેવા અને સંસ્કૃતભાષાની ઉન્નતિનો આદર્શ લઈ શ્યામજી કૃષ્ણવર્મા લંડન ગયાં. ત્યાં મદદનીશ તરીકેનું કાર્ય ચાલું કર્યું અને સાથે ત્યાંની બેલિયમ કૉલેજમાં દાખલ થયાં. એ જ અરસામાં કચ્છનાં મહારાવ શ્રી ખેંગારજીની સ્કૉલરશીપ પણ મેળવી. ચાર વર્ષ પછી સ્નાતક થયા, ત્યારે આ જ કૉલેજમાં પ્રાધ્યાપક તરીકે જોડાયા. પાછળથી બેરિસ્ટરની પદવી પણ મેળવી હતી. ઉલ્લેખનીય છે કે ‘રોયલ એશિયાટિક સોસાયટી' નાં ઉપક્રમે વિદ્વાનો સમક્ષ ‘ભારતમાં લેખનકળાનો ઉદય’ નામનો નિબંધ રજૂ કર્યો અને બર્લિનમાં પુરાતત્વવિદ્યાની પરિષદમાં ‘સંસ્કૃત : ભારતની જીવંતભાષા’ જેવો લેખ પ્રસ્તુત કર્યો હતો.

અધ્યયનશીલ શ્યામજી કૃષ્ણવર્માનું અંતઃ કરણ પરતંત્ર ભારતની દુર્દશાથી વ્યાકુળ રહેતું તેથી તેઓ વિદેશ છોડી ભારત પરત આવ્યાં. આ સમયે તેમને દેશી રજવાડામાં દીવાન થવાની તક મળી. આર્થિક લાભ સાથે દેશી રજવાડાંઓની સ્થિતિ જાણવા મળશે એ અપેક્ષાએ તેઓ પ્રથમ રતલામમાં ત્યારબાદ જૂનાગઢ તથા ઉદેપુરમાં દીવાન તરીકે નોકરી સ્વીકારી અને જોયું કે ચારેબાજુ અરાજકતા, અન્યાય અને ગુલામીજન્ય અજ્ઞાનતા હતી. તેમણે ગુલામીની બેડીયો તોડવા વિદેશને કર્મભૂમિ બનાવી બગાતનો ઝંડો ફરકાવવા નિર્ણય કર્યો. આમ 1897 માં પત્ની ભાનુમતી સાથે ફરી લંડન આવ્યા. અહીં તેઓ સ્વતંત્રતાનાં હિમાયતી હર્બટ સ્પેન્સરનાં વિચારોથી પ્રભાવિત થયાં.

સન 1905 ના વર્ષથી લંડનમાં શ્યામજીએ ઘણી પ્રવૃત્તિઓનો પ્રારંભ કર્યો. લંડનમાં ઈન્ડિયન સોશિયોલોજીસ્ટ’ નામનું અખબાર પ્રગટ કરી જન જાગરણ અભિયાન શરૂ કર્યું. જેમાં ભારતની કરુણ દશાનો ચિતાર તો ક્યારેક અંગ્રેજો દ્વારા ભારતની પ્રજાના શોષણની કથા અને અહેવાલ રજૂ કરતા હતાં. આ પત્ર પર અનેકવાર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. છતાં એક નીડર પત્રકાર તરીકે આ પત્ર ચાલુ રાખ્યું હતું. આઝાદીનાં સંગ્રામને કાર્યાન્વિત કરવા વિદેશમાં કાર્યશીલ ક્રાંતિકારીઓ સાથે મળી ‘ઈન્ડિયન હોમરૂલ સોસાયટી'ની સ્થાપના કરી. શ્યામજીએ એક મકાન ખરીદ્યું અને તેમાં ‘ઈન્ડિયન હાઉસ'ની સ્થાપના કરી. તેના ઉદ્ઘાટનમાં દાદાભાઈ નવરોજી, લાલા લજપતરાય, મેડમ કામા, સરદારસિંહ રાણા, ‘પોઝિટીવ રિવ્યૂ'ના તંત્રી સિડની, સ્ત્રી સ્વાતંત્ર્યનાં હિમાયતી આર્યલેન્ડનાં નેતા શ્રીતી ડેસ્પાર્ડ જેવાં મહાનુભાવો પધાર્યા હતાં. ‘ઈન્ડિયન હાઉસ’ માં પ્રથમ માળે સભાખંડ અને લાયબ્રેરી તથા બીજા માળે છાત્રાવાસ રાખવામાં આવેલ હતો. ઈંગ્લેન્ડમાં ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે આવતા આર્થિક રીતે નબળા પણ તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે રહેવા તેમજ ભોજનની સગવડ ધરાવતું આ ભવન પ્રત્યેક ભારતીય વિદ્યાર્થી માટે ખૂલ્લુ હતું. પણ આ ભવનમાં રહેવા માટે એક શરત રાખવામાં આવી હતી કે આ ભવનમાં રહેલા કોઈપણ વિદ્યાર્થીએ ભવિષ્યમાં સરકારી નોકરી (બ્રિટિશરોની નોકરી) કરવી નહીં અને રાષ્ટ્રસેવા માટે જાત હોમી દેવી. જો કે આ ભવન પાછળથી ક્રાંતિકારીઓનું તીર્થધામ બની ગયું હતું. અહીં વીર સાવરકર, વી. વી. એસ. ઐય્યર, લાલા હરદયાલ, વીરેન ચટ્ટોપાધ્યાય જેવાં ક્રાંતિકારીઓ તૈયાર થયાં હતાં. આમ સન 1907 થી 1914 સુધી શ્યામજી કૃષ્ણવર્માનું કાર્ય અવિરત ચાલતું રહ્યું. શ્યામજી ક્રાંતિકારીઓનાં પ્રેરણા સ્ત્રોત બન્યાં. તે દરમ્યાન મદનલાલ ધીંગરાએ વિલિયમ્સ કર્ઝન વીલી પર ગોળી ચલાવી, તેથી ફાંસી મળી. તેનો ખળભળાટ મચ્યો અને તે માટે આંગળી કૃષ્ણવર્મા પર ચીંધાઈ. પણ તેમણે જરાપણ ગભરાયા વિના ધીંગરાને અંજિલ આપેલ. જ્યારે પોતાને થયેલા અપમાનનો જલદ જવાબ આપતાં કુંજબિહારી ભટ્ટાચાર્યે સરલી વોર્નરને તમાચો મારી ચારેબાજુ હાહાકાર મચાવી દીધો. એ સમય દરમિયાન ભારત વર્ષની અસ્મિતાની પ્રતિષ્ઠા કરવા તેમણે અનેક કાર્યક્રમો આયોજિત કર્યા હતાં. સ્ટુટગાર્ડમાં જગતનાં સ્વાતંત્ર્યવીરોનાં સમાજવાદી સંમેલનમાં ભારતનો પ્રથમ રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવી શ્રીમતી કામાએ એક અભૂતપૂર્વ ઘટનાનું સર્જન કર્યુ. તેઓએ ભારતનાં ક્રાતિકારીઓને સહાયતા આપવા અનેકવાર બોમ્બની સામગ્રી અને સાહિત્ય પહોંચાડી તેમના ઉત્સાહને બુલંદ કર્યો હતો.

સન 1914 માં પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધનો પ્રારંભ થયો. વાતાવરણ બદલાયું અને પરિસ્થિતિ પરિવર્તિત થઈ. શ્યામજીને લંડન છોડી પેરિસ આવવું પડ્યું અને પછી પેરિસ પણ છોડવું પડ્યું. શ્યામજી જિનિવા આવ્યા અને થોડા સ્થિર થયાં. ત્યાં તેમણે ‘ઈન્ડિયન સોશિયોલોજીસ્ટ' ફરી શરૂ કર્યુ પણ 1923 માં ફરી બંધ કરવું પડ્યું. હવે શ્યમાજી એકલા પડી ગયા હતાં. સાવરકર કાળાપાણીની સજા ભોગવી રહ્યાં હતાં. મદનલાલ ધીંગરા ફાંસીએ ચડી શહીદ થયા હતાં. સરદારસિંહ રાણા માર્ટિનિક ટાપુ પર એકાંતવાસની સજા પર હતાં. શ્રીમતી કામા ગંભીર રીતે બીમાર હતાં. હતાશ, ભગ્ન હૃદય શ્યામજી કૃષ્ણવર્મા સ્વદેશથી દૂર, આંતરડાનાં રોગથી પીડિત, ભારત વર્ષની આઝાદી ઝંખતા પત્ની ભાનુમતીનો સાથ છોડી ઈ.સ. 1930ની 31 મી માર્ચે અવસાન પામ્યા હતાં છતાં સક્રિય આજીવન લડત આપનાર ક્રાંતિગુરુ શ્યામજી કૃષ્ણવર્માનું નામ ભારતનાં સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનાં ઈતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે અંક્તિ છે. અને કચ્છનાં લોકો તેના માટે ગૌરવ અનુભવે છે. 

(2) યુસુફ મહેરઅલી :

યુસુફ્ મેહરઅલી(સપ્ટેમ્બર ૨૩,૧૯૦૩ - જુલાઇ ૨,૧૯૫૦) એક સ્વતંત્રતા સેનાની અને સામાજીક કાર્યકર હતા. તેઓ રાષ્ટ્રીય મીલીશિયા, બોમ્બે યુથ લીગ અને કોંગ્રેસ સોશિયાલીસ્ટ પાર્ટીના સ્થાપક હતાં. તેમણે મજૂર અને કિશાન સંગઠનોને મજબુત કરવા મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો. તેમને સ્વતંત્રા સંગ્રામ વખતે આઠ વખત જેલમાં જવુ પડ્યું હતું. ૧૯૪૨માં તેઓ લાહોર જેલમાંથી ચુટણી લડ્યા અને મુંબઈના મેયર તરીકે ચુંટાયા હતા. તેમણે સાયમન ગો બેક (સાયમન પાછો જા) અને ક્વીટ ઇન્ડીયા (ભારત છોડો)  સૂત્રો ઘડ્યા.

I hate ugliness and cruelty and that is why I am a socialist. My socialism is based on aesthetic and ethical premises and not on Economics.

— Yusuf Maheralli

તેમનો જન્મ એક વેપારી પરિવારમાં ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જીલ્લાના મુન્દ્રા તાલુકાના ભદ્રેશ્વર ગામમાં ૨૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૩ ના રોજ થયો હતો . તેમનુ આખુ નામ યુસુફ મહેરઅલી મર્ચન્ટ છે. તેમણે એલફિન્સટાઇન કોલેજ, મુંબઇમાં અર્થશાસ્ત્ર નો અભ્યાસ કર્યો. અભ્યાસ દરમિયાન નાટકમાં મૌલાના આઝાદ નો પાત્ર ભજવવા બદલ તેમને જેલમાં જવુ પડ્યું.

વિર્દ્યાથી કાળથીજ યુસુફ મહેરઅલી અાઝાદીની ચળવળમાં ખુબ સક્રિય હતા. તેમણે જનજાગ્રુતી લાવવા પન્ના પ્રકાશન દ્વારા ભારતીય નેતાઓના જીવનચરિત્ર છપાવ્યા અને લોકોમાં વહેચ્યા. કચ્છની રાજાશાહીને પ્રજાલક્ષી બનાવવા કચ્છના ગામડે ગામડે ફરી ચળવળ ચલાવી. તેઓ એક ખુબ લોકપ્રિય નેતા હતા. ૧૯૪૦માં તેમની ધરપકડ વખતે મુંબઇના વેપારીઓએ સ્વંયભુ બંધ પાડયો. ૧૯૪૨ માં જેલમાં રહીને જ મુંબઇના મેયર તરીકે ચુંટાયા. તેમણે સાયમન ગો બેક (સાયમન પાછો જા)  અને ક્વીટ ઇન્ડીયા (ભારત છોળો)  સૂત્રો ઘડ્યા. ભારતની આઝાદીબાદ ૧૯૪૯ માં મુંબઇની વિધાનસભામાં ચુંટાયા અને મૃત્યુપર્યંત વિધાનસભ્ય રહયા.

(1) ખીમજી હિરજી કાયાણી : કચ્છી રાજ્યતંત્રનો અહેવાલ ‘કચ્છાધિપતી પ્રત્યે વિજ્ઞપ્તિ' પુસ્તક દ્વારા આપ્યો. આ પુસ્તકથી કચ્છનાં વહીવટકારો ચોંકી ઊઠયા હતાં અને કચ્છમાં આ પુસ્તક પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો. શ્રી કાયાણીને પ્રથમ બળવાખોર ગણી શકાય. 

(2) ચત્રભુજ ભટ્ટ : કચ્છ રાજ્યે જે દમન આચર્યું તેનો ભોગ લાકડિયામાં શિક્ષક તરીકે કામ કરતા ચત્રભુજ જગજીવન ભટ્ટ પણ બની ગયા. પરિણામે કંટાળીને તે મુંબઈ ચાલ્યા ગયાં. ત્યાં ‘કચ્છી’ નામે સાપ્તાહિક કાઢ્યું. 1896 માં તેમને ભોળવીને કચ્છમાં લઈ આવ્યાં અને કેદની સજા કરી હતી પછી તેઓ આફ્રિકા ચાલ્યાં ગયાં 

(3) કાંતિપ્રસાદ અંતાણી : કચ્છમાં ગાંધીયુગ દરમિયાન કચ્છ રાજ્ય સામે જે ચળવળ થઈ તેમાં 1919 થી1948 સુધી સળંગ તથા કોંગ્રેસનાં પ્રતિનિધિ તરીકે કામગીરી કરી હતી. 1919 માં માંડવીની જી. ટી. હાઈસ્કૂલમાં ‘સ્ટુડન્ટ્સ એસોસિએશન’ સ્થાપવાથી શરૂઆત કરી. 1925 માં મહારાવની નામરજી છતાં ગાંધીજીને કચ્છ પ્રવાસનું આમંત્રણ આપ્યું. સમગ્ર પ્રવાસ દરમિયાન સાથે રહ્યાં. પરિણામે જ્ઞાતિ બહિષ્કારનો ભોગ બન્યા. ‘કચ્છી પ્રજાકીય પરિષદ’ નાં સ્થાપક સભ્ય હતાં તથા છેલ્લે સુધી સક્રિય રહ્યાં. ‘આશારામ કેસ’ માં જેલ ભોગવી સ્વાતંત્ર્ય પછી પણ બંધારણ સભા, સિંધી હિજરત પ્રશ્નો, નર્મદા પ્રશ્ન બધામાં અગ્રણી રહ્યાં. કચ્છ જિલ્લા પંચાયતનાં પ્રથમ પ્રમુખ બન્યાં હતાં. 

(4) ગોકુળદાસ ખીમજી : કચ્છમાં સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનાં એક અગ્રણી, ગાંધી કાર્યક્રમોમાં સક્રિય ગાંધીજીએ તેમની અંત્યજ સેવાની ખૂબજ પ્રશંસા કરી હતી. 

(5) જીવરામ કલ્યાણજી : કચ્છમાં ગાંધીનિષ્ઠ કાર્યકર હતાં. ગાંધીજીનાં હસ્તે અંત્યજ શાળાનો પાયો નાંખ્યો. સંજોગોવસાત તે શરૂ થઈ ન શકી. 

(6) ગુલાબશંકર ધોળકિયા : કચ્છ સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનાં એક અગ્રણી નેતા હતાં. સ્વાતંત્ર્ય બાદ સાત વર્ષ સંસદ સભ્ય તરીકે રહ્યાં હતાં. 

(7) કે. ટી. શાહ : મૂળ માંડવીનાં પ્રા. ખુશાલ ટી. શાહ રાષ્ટ્રીય કક્ષાનાં અર્થશાસ્ત્રી હતાં. કોંગ્રેસમાં તેમની વિદ્વતાનું ખૂબ માન હતું. 

(8) રસિકલાલ જોશી : કચ્છનાં સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનાં બીજા તબક્કામાં જે યુવાનો આગળ આવ્યાં તેમાં અગ્રણી. ‘ચીતા–સુવર સત્યાગ્રહ’ માં મુખ્ય રહ્યાં. એક સારા લેખક અને પત્રકાર 

(9) જમનાદાસ ગાંધી : મૂળ અંજારનાં આશારામ ખૂન કેસમાં તેમને ફસાવવામાં આવેલા પરિણામે જેલનો ત્રાસ ભોગવ્યો. 

(10) પ્રાણલાલ મહેતા : કચ્છમાં સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ શરૂ થયો ત્યારથી તેમાં શરૂથી જોડાનારાઓમાં પ્રાણલાલ સાંકરચંદ મહેતા હતાં. “કચ્છી પ્રજાકીય પરિષદ’ નાં સક્રિય સભ્ય રહ્યાં હતાં. 

(11) ફુલશંકર પટ્ટણી : સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ સમય દરમિયાન ‘જય કચ્છ’ છાપું શરૂ કર્યુ. રાજ્યનો ખૂબ ત્રાસ ભોગવ્યો. પરિણામે પાછળથી મુંબઈથી તે પ્રકાશિત કર્યું. એક નીડર પત્રકાર હતાં." 

ઓગસ્ટ ક્રાંતિ માં કચ્છી સ્વાતંત્ર્ય વિરો:

'ઓગસ્ટ ક્રાંતિ'માં કચ્છીઓનું પ્રદાન પણ નોંધપાત્ર છે.દેશમાં ક્રાંતિનાં બીજ પ્રથમ કચ્છમાં રોપાયાં હોવાનું કહેવાયું છે એમાં જરાય અતિશયોક્તિ નથી. કારણકે ઈ.સ.૧૭૮૩માં કચ્છના ક્રાંતિવીર મેઘજી શેઠે, રાવ રાયધણ સામે માથું ઊંચક્યું હતું.અજબ હિમ્મતથી લોકક્રાંતિની આગેવાની લઇ,રાજ સત્તાને ઝૂકાવી,રાજવીને કેદ કરી,કચ્છની એ પ્રથમ લોક ક્રાંતિને સફળ બનાવી હતી.તેમના પછી જમાદાર તેહમામદને પણ આવી જ જવાબદારી અદા કરવાની ફરજ પડી હતી. જયારે ગાંધીયુગનો પ્રભાવ ન હતો ત્યારે ક્રાંતિવીર શ્યામજી કૃષ્ણવર્માએ અંગ્રેજ સત્તાને પડકારી હતી પ્રજા જાગૃતિ માટે તેમણે શંખ ફૂંક્યો હતો.તો..'ઓગસ્ટ ક્રાંતિ' ..વખતે કચ્છ જિલ્લો પાછળ રહે ખરો ?

એ યુગ હતો આઝાદીની ઝંખના માટે સર્વત્ર ફેલાએલ લોકજુવાળનો.. પ્રજાએ પોતાનો 'જન્મ સિદ્ધ અધિકાર મેળવવા માટે સ્વદેશી ચળવળ,હોમ રુલ,ખિલાફત ચળવળ,સવિનય કાનૂન ભંગ,દાંડી કૂચ,..વ.કાર્યક્રમોએ સરકારના દાંત ખાટા કરી નાખ્યા હતા.તેમ છતાં સરકારની શાન ઠેકાણે આવી ન હતી.ઉલ્ટું સરકારે દમન નીતિ આચરી પ્રજા પર જુલમ વરસાવવામાં કઈ કચાશ રાખી ન હતી. 'જલિયાંવાલા બાગ હત્યા કાંડ' એનું એક દ્રષ્ટાંત છે. છેવટે 8મી ઓગસ્ટ ૧૯૪૨નાં,મુંબઈનાં ગોવાળિયા ટેંક મેદાન (હાલનું 'ઓગસ્ટ ક્રાંતિ' મેદાન)માં પંદરેક હજારની માનવ મેદની વચ્ચે આપણા રાષ્ટ્રીય નેતાઓએ અંગ્રેજોને રોકડું પરખાવી દીધું.. "ભારત છોડો' 'ક્વિટ ઇન્ડિયા' ..

સાથે મહાત્મા ગાંધીજીએ મંત્ર આપ્યો. 'કરેંગે યા મરેંગે'

'ભારત છોડો' સૂત્ર કચ્છી નેતાનું પ્રદાન

દેશની ક્રાંતિનાં બીજ કચ્છમાં રોપાયાં હતાં એમ ઓગસ્ટ ક્રાંતિનું વિચાર બીજ પણ કચ્છમાંથી રોપાયું હતું.ઇતિહાસમાં ભલે આ વિગતની નોંધ ન લેવાઈ હોય પણ હકીકત છે કે.. દેશભરમાં ખળભળાટ મચાવનાર અને બ્રિટીશ સલ્તનતના પાયા હચમચાવી નાખવા સમર્થ સાબિત થએલ આ ક્રાંતિકારી સૂત્ર 'ભારત છોડો' ..  કચ્છી સપુત યુસુફ મહેરઅલીના દિમાગની પેદાશ છે.(ભુજમાં વાણીયાવાડ પાસે હમેશાં ભરચક રહેતો ..'મહેરઅલી ચોક'.. એમની સ્મૃતિને વાગોળતો રહે છે.)

તેમણે મહાત્મા ગાંધીજીને એ સૂત્ર સૂચવ્યું ને એ સૂત્ર સાંભળતાં જ ગાંધીજીને ગમી ગયું..આમ પણ ગાંધીજી ચળવળનાં અસરકારક સૂત્રની શોધમાં તો હતા જ ત્યાં આ સુંદર પ્રેરક સૂત્ર મળી જતાં તેમણે ચળવળનાં મુખ્ય સૂત્ર તરીકે સહર્ષ સ્વીકારી લીધું.આ વિગતને પ્રવીણભાઈ શેઠ અને સુભાષભાઈ સંપટે પણ એક સમયે પોતાની કોલમમાં સ્થાન આપ્યું હતું.અને એ રીતે કચ્છનું ગૌરવ વધાર્યું હતું.

આઝાદી માટેની છેલ્લી સફળ રાષ્ટ્રીય ચળવળ માટે એક કચ્છીએ અસરકારક મુખ્ય સૂત્ર આપ્યું હતું એ જાણીને સૌની છાતી ગજગજ ફૂલે એમાં નવાઈ નથી.

ચળવળને શક્તિશાળી બનાવવા કચ્છી સપુત સૂરજી વલ્લભદાસનાં 'કચ્છ કેસલ' નામનાં મકાનમાં છૂપી સભાઓ પણ મળતી. કચ્છના દાનવીર શેઠ ગોકળદાસ તેજપાળ બોર્ડિંગનાં સદભાગી મકાનમાં -ઈ.સ.૧૮૮૫ ડિસેમ્બરના અંતમાં જ્યાં 'ઇન્ડિયન નેશનલ કોંગ્રસ'ની સ્થાપના થઇ હતી એ જ બોર્ડિંગનાં પ્રાંગણમાંથી કચ્છી સપુત મુંબઈના મેયર યુસુફ મહેરઅલીએ સૂચવેલ સૂત્ર 'ભારત છોડો'..દ્વારા અંગ્રેજ સરકારને પડકાર ફેંકવામાં આવ્યો હતો એ મેદાન પણ કચ્છી દાનવીરનું હતું...

બીજા દિવસે ૯મી ઓગસ્ટ,૧૯૪૨નાં કચ્છી પ્રજાકીય પરિષદના પ્રમુખ અને મુંબઈના તત્કાલીન મેયર યુસુફ મહેરઅલી,મુંબઈ પ્રાંતીય મહાસભાના ખજાનચી ભવાનજી અરજણ ખીમજી ..સહિત ઘણા રાષ્ટ્રીય નેતાઓની ધરપકડ થઇ.એના વિરોધમાં દેશભરમાં લોક જુવાળ ભભૂકી ઉઠ્યો.સર્વત્ર તોફાનો ફાટી નીકળ્યાં.લોકોએ સરકારી મિલકતોને નુકસાન પહોંચાડ્યું ધરપકડના બીજા તબક્કામાં કચ્છી પ્રજાકીય પરિષદના મંત્રી નરભેરામ નરસિંહદાસ સંપટ..ની પણ ધરપકડ થઇ. આઝાદીની ઉત્કટ ઝંખનાને વિખેરવા એ દિને મુંબઈમાં પ્રથમ વખત અશ્રુવાયુ છોડવામાં આવ્યો હતો.લાઠી ચાર્જ પણ થયો હતો.

ઓગસ્ટ ક્રાંતિ અને કચ્છ' 'જય કચ્છ'..

વર્તમાનપત્રોની સ્વતંત્રતા ઝૂટવાતાં કેટલાંક છાપાં બંધ થઇ ગયાં. કચ્છનું સૌથી જૂનું અખબાર 'જય કચ્છ' એ વખતે મુંબઈથી પ્રગટ થતું પન્નાલાલ ટેરેસીસ,ગ્રાન્ટરોડમાં એનું કાર્યાલય હતું...અખબારી સ્વાતંત્ર્ય પર તરાપ લાગતાં,જય કચ્છ' બંધ તો ન થયું પણ એમાં 'મૌન વિરોધ' આ રીતે પ્રગટ થતો રહ્યો.તા.૧૫.૦૮.૪૨ થી થી તા.૩૧.૧૦.૪૨ સુધીના 'જય કચ્છ'ના તમામ અંકોના અગ્રલેખોમાં ફક્ત એક સરખું સૂચક વેધક લખાણ છપાતું..

"નેતાઓની ગિરફ્તારી, અખબારી સ્વાતંત્ર્ય પર તરાપ, કડકમાં કડક દમનનાં પગલાં”

'જય કચ્છ'ને ઘણા મહિનાઓથી, યુદ્ધને લગતી આખાં પાનાંની જાહેરાતો તા.૧૫.૦૮.૪૨થી છાપવી બંધ કરી,પૈસાની લાલચને ઠુકરાવી પ્રજાનો જુસ્સો વધાર્યો હતો .પત્રકારત્વની ગરિમા જાળવી રાખી હતી. 'જય હિન્દ' 'જય કચ્છ'

સ્થાનિકે કચ્છમાં ક્રાંતિનો પડઘો પડ્યો હતો.

કચ્છમાં તો ૨૬મી જાન્યુઆરી,૧૯૪૨નાં દિવસે જ .'જવાબદાર રાજ તંત્રદિન'.. ઉજવાયો હતો.ઓગસ્ટ ક્રાંતિમાં કચ્છના ફાળા સંદર્ભે આ ઘટના પણ ભૂલવા જેવી નથી. એ દિને ભુજમાં 'હરિજન છાત્રાલય' ચોકમાં કચ્છી પ્રજાકીય પરિષદ તરફથી શહેરીજનોની બહોળી સંખ્યા વચ્ચે મળેલ બેઠકનું પ્રમુખ સ્થાન ગુલાબશંકરભાઈ ધોળકિયાએ સંભાળ્યું હતું.તેમને જુસ્સાદાર પ્રવચન આપ્યું હતું.'જવાબદાર રાજતંત્ર'ની પ્રતિજ્ઞાનો ઠરાવ શ્રી તુલસીદાસ મૂળજી શેઠે રજુ કરતાં,વકીલ ગોપાલજી ઉમરશી,ગોપાલજી શિણાઈ,મનસુખ ગઢવી ..વ. એ ટેકો આપ્યો હતો.કવિ અબ્દ 'ભક્ત કદ્વાજી'એ કચ્છી કવિતા દ્વારા ટેકો જાહેર કર્યો હતો.

કચ્છમાં ઠેર ઠેર જાહેરસભા

મુંબઈમાં 'ક્રાંતિ'ના નેતાઓની ધરપકડ થઇ એના વિરોધમાં ભુજમાં કચ્છી પ્રજાકીય પરિષદ અને વેપારીઓના સહયોગથી મહાદેવ નાકાં પાસે સાંજે સાડા છ વાગ્યે નગરશેઠ સાકરચંદ પાનાચંદનાં પ્રમુખપદે જનસભા મળી હતી.જેમાં ચારેક હજારની હાજરી હતી.મોહનલાલ શાહે પ્રમુખસ્થાન માટે મુકેલી દરખાસ્તને જયરામ વિશ્રામે અનુમોદન આપ્યું હતું.. સભામાં સર્વ સરી ટી.એમ.શેઠ,ગુલાબશંકર ધોળકિયા, રસિકલાલ જે.જોશી,શૂરજી ઉમરશી ભાનુશાળી..વ..એ જુસ્સાદાર વક્તવ્યોઆપ્યાં હતાં.અને જન જાગૃતિ આણી હતી.ભુજ ઉપરાંત અંજાર,મુન્દ્રા,માંડવી સાથે ઘણા ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પણ જાહેર સભાઓ,હડતાળ, જેવા કાર્યક્રમો યોજાયા હતા.

મુન્દ્રામાં વિદ્યાર્થીઓની ધરપકડ-સજા....

મુન્દ્રા હાઈસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓએ પણ લડત ઉપાડી હતી.પરિણામે વિદ્યાર્થી નાનાલાલ ફોફળીયા અને બીજા એક વિદ્યાર્થીની ધરપકડ થઇ હતી.અને..'ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિ કરવા' .. બદલ એ વિદ્યાર્થીઓ પર કેસ ચાલ્યો હતો અને એ બન્નેને નવ માસની સજા થઇ હતી.

આમ,રાષ્ટ્રીય પ્રવાહથી કચ્છ જિલ્લો અળગો રહ્યો હોવાની છાપ આ લેખ થકી ખોટી પડે છે.

ચળવળની અસર..પાંચ જ વર્ષમાં અંગ્રેજો ઉચાળા ભરી ગયા...!

Read More

Important:-For better result always use google cromeNote:-Please Always Check and Conform Above Details with The Official Website and Advertisement / Notification.